<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

واعظی در 10 سالگی به مکتب می‌رود. ابتدا نزد «ملا حسین» قرآن و عربی وکمی هم فارسی می‌آموزد و آنگاه چون تشنه فراگیری بیشتری بوده است، شهرها وروستاهای منطقه را گشته است.

واعظی نزد مردان عالم و بزرگی درس خوانده است که می‌توان افراد زیر را نام برد: حاجی ملا عبداله جلی زاده، ملا محمد افندی جلی زاده، شیخ علاءالدین وشیخ حسام الدین، حاجی بابا شیخ، ملا خلیل میرآباد، ملا فتح الله هرتلی، ملاابراهیم عبدالانی، ملا عثمان پیره بابی، شیخ محمد امین نقشبندی، ملا بهاءالدین تیبی، ملا توفیق، ملا رسول بیتوشی، ملا علی رواندوزی.

استاد عبدالعزیز واعظی کویی در سال 1333 هجری قمری در جریان شکست امپراطوری عثمانی به ایران آمده و در شهرستان سردشت اقامت گزیده است.

در جریان «کشف حجاب» توسط رضا شاه واعظی ضمن مبارزه با مسئولین وقت با زبان شعر نیز به مبارزة خود وسعت می‌دهد. در همین رابطه این بزرگوار فرموده است :

بیایید کردها با هم بکوشیدبه دانایی شراب تلخ نوشید

شرف با مال خود ملحوظ داریدلباس پهلوی بر تن نپوشید

همین مبارزه و افشاگری باعث می‌شود تا واعظی مبارز از خانه و کاشانة خودآواره شده و به سوی زادگاه خود عراق گسیل شد ولی علاقة شدید به خانواده بعداز 5 ماه آوارگی وی را بسوی سردشت جذب نموده و بار دیگر به سردشت بازمی گردد.

اما جاسوسان کینه به دل و نادان باعث دستگیری ایشان می‌شوند وی در سال 1316 خورشیدی زندانی می‌شود.

این بزرگوار 3 سال در زندان بسر می‌برد تا بالاخره در سال 1319 خورشیدی به کانون گرم خانواده بر می‌گردد. و نوشتن کتابی تحت عنوان «بیان مُبهمات القرآن» راآغاز می‌کند. این نوشته دو سال طول می‌کشد.

در سال 1330 خورشیدی از جانب شیخ علاءالدین عثمانی بعنوان پیشنمازمسجد «دارالسلام» شهر سردشت منصوب می‌شود. ایشان علاوه بر پیشنمازی درطول عمر خود خدمات زیادی به جهان اسلام و ادب و... نمود. بالاخره در سال 1357 خورشیدی این بزرگمرد گمنام جهان فانی را بدرود گفتند. این راد مرد نستوه جدا از 67 کتاب و نوشته و ترجمه و حاشیه بر کتب مختلف، نزد بزرگان نامه‌های مهم زیادی دارد.

کتاب «کشکول الواعظی هِمَّت الرجال» به عقیده اینجانب از لحاظ تاریخی مهمترین نوشته این پیر طریقت نقشبندی می‌باشد.

از کتابها و نوشته‌های این پیر عاشق می‌توان نام برد.

1 ـ بیان مبهمات القرآن : در این کتاب از سوره بقره تا سورة ناس توضیح داده شده، سال 1322 خورشیدی نوشته شده، 60 صفحه می‌باشد، اندازه آن 13*20می باشد.

2 ـ مفردات القرآن: این کتاب در مورد 4040 کلمه قرآن نوشته شده است و سال 1345 خورشیدی نوشته شده.

3 ـ رسالة قرآن شناسی: در مورد چگونگی سوره‌های قرآن نوشته شده است. سال 1346 خورشیدی نوشته شده.

4 ـ شرح الغات مشکل قرآن: در رابطه با 1000 کلمة قرآنی توضیح داده است، 58 صفحه می‌باشد، در اندازة 5/13*20 سانتیمتر.

5 ـ رسالة تجوید قرآن مجید: در رابطه با علم تجوید بحث شده است، تاریخ تألیف ندارد.

6 ـ شرح و حاشیه بر منظومة علم تجوید از علامه قزلجی: سال 1354 نوشته شده.

7 ـ الاحادیث الصحاح: در این کتاب 366 حدیث با شرح عربی در 58 صفحه آمده است، سال 1351 خورشیدی در اندازة 11*18 سانتیمتر به پایان رسیده.

8 ـ رسالة ثلاثیات و اربعیّات و خمسیّات: این کتاب در رابطه با علم حدیث نوشته شده و در سال 1397 هجری قمری به پایان رسیده.

9 ـ رسالة الاحادیث الصحیحه من الجامع اوّلها مَن: در این رساله واعظی بااستفاده از کتاب الجامع الصغیر جلال الدین سیوطی احادیثی را که با «مَن» آغازشده اند، شرح و توضیح داده‌اند.

10 ـ رسالة صد حدیث مصدّره به «لا'»: در زیر هر حدیث که با حرف «لا» آغازشده شرحی به صورت لطایف و اشعار خود آراسته است.

11 ـ شرح الاحادیث القدسیّه الاربعینیّة: این کتاب که توسط ملاعلی قادری نوشته شده، واعظی چهل حدیث قدسی را در آن کتاب با شرح و توضیح تدوین نموده است، سال 1338 خورشیدی به پایان رسیده است.

12 ـ رسالة الامام و المأموم: موضوع آن در رابطه با چگونگی ارتباط امام و مأموم و شرایط صحت اقتدا به امام می‌باشد. این رساله به زبان عربی و در سال 1352خورشیدی نگاشته شده است.

13 ـ ترجمه و توضیح رسالة تیمّم: این رساله از کتب فقهی معتبر گردآوری و به فارسی ترجمه شده است.

14 ـ رسالة فی مبحث التیمّم: استاد واعظی دیدگاه مذهب ابوحنیفه را با شافعی در خصوصص تیمّم با هم مقایسه نموده است، سال 1348 خورشیدی در اندازة 5/10*5/14 سانتیمتر نوشته شده است.

15 ـ سیپارة سعادت: در خصوص ماه مبارک رمضان و عبادات و عادات این ماه پر برکت بحث نموده است و 30 فصل است.

16 ـ رسالة در باب قربانی: رساله‌ای است در باب ذبح شرعی و قربانی کردن درنسخه‌ای باابعاد 15*21 سانتیمتر نگارش شده است.

17 ـ الفتاوی المختصرة من کتاب الزکاة: رسالة فقهی است که با استفاده از فتاوی «شیخ ابن حجر» و نیز فتاوی «رملی» هیجده فتوی را در مسایل زکات طبق مذهب شافعی بررسی و شرح نموده است.

18 ـ رساله‌ای در مسئله آب: این رساله در سال 1339 شمسی نوشته شده واندازه آن 5/21*5/16 سانتیمتر می‌باشد.

19 ـ مختصرالمیزان الکبری شیخ شعرانی: واعضی آنچه مذاهب اربعه بر آن اجماع و اتفاق دارند از این کتاب انتخاب کرده و در 54 صفحه تدوین و تنظیم نموده است و در سال (1362 ه ق 1321 ش) به اتمام رسیده است.

20 ـ ترجمه و توضیح رسالة قرض الانوار: این کتاب نرجمه کتاب «انوار»جمال الدین یوسف بن ابراهیم اردبیلی شافعی می‌باشد. در رابطه با قرض نوشته شده است. در سال 1347 خورشیدی آن را تدوبن نموده است.

21 ـ ترجمة مناسک الحج از ملاعبدالکریم مدرس: استاد واعظی این کتاب را ازعربی به فارسی برگردانده است و در سال 1351 خورشیدی تمام شده است.

22 ـ ترجمه «دابه ش کردنی میرات به گورجی»: این کتاب شرح منظومه‌ای درعلم فرایض (ارث) از آن ق علامه شهیر ملا علی قزلجی است. که به زبان کردی با نثرمتین توسط شیخ عبدالرؤف نقشبندی و در سال (1392 ه ق ـ 1351 ش) در 82صفحه نوشته شده است و ابعاد آن 5/18*22 سانتیمتر می‌باشد.

24 ـ مختصر کتاب «مختصر کتاب «دابه ش کردنی میرات به گورجی»: استادواعظی ضمن ترجمة کتاب از کردی به فارسی بار دیگر آن را بصورت خلاصه نوشته است. این اقتباس در سال (1392 ه ق ـ 1351 ش) در اندازه 5/9*5/12 سانتیمترنوشته شده است.

25 ـ ترجمة رساله‌ای عربی در بیان «حسب و نسب پیامبر و خُلق و خوی ایشان»: این رساله تا نصف کتاب یعنی 24 صفحه به زبان کردی ترجمه شده است، سال ترجمه آن مشخص نیست و ابعاد آن 14*5/20 سانتیمتر می‌باشد.

26 ـ حواشی بر «ای شده» شیخ معروف نودهی: این منظومه به پارسی شامل 211 بیت و در وصف حضرت رسول (ص) سروده شده که استاد واعظی بر آن حاشیه نوشته است، این حواشی در سال (1395 ه ق ـ 1354 ش) به پایان رسیده.

27 ـ حواشی بر قصیدة بردیه امام بوصیری: این قصیده شامل 171 بیت می‌باشد و در ابعاد 21*5/13 سانتیمتر می‌باشد. استاد واعظی واژگان ثقیل راشرح داده، سال (1398 ه ق ـ 1357 ش) آن را نوشته است.

28 ـ ترجمة فتوحات الاسلامیّه: این کتاب نوشتة سید احمد بن زینی دحلان می‌باشد که استاد واعظی آن را ترجمه نموده است.

29 ـ ترجمة فتوج الشام، نوشتة محمّد بن عمر واقدی: این کتاب در دو جلدترجمه شده است. سال (1372 ه ق ـ 1331 ش) به پایان رسیده و ابعاد آن 5/22*18 سانتیمتر می‌باشد.

30 ـ ترجمة فتوح سوادالعراق نوشتة محمد بن واقدی که توسط استاد واعظی در سال (1386 ه ق ـ 1345 ش) ترجمه شده است در سال (1415 ه ق ـ1374 ش) توسط آقای نادر کریمیان سردشتی مقدمه و تصحیح و تعلیقات بسیارپرارزش و جامعی بر این کتاب شده و به زیور طبع آراسته شده است.

31 ـ عقائد مسلمانان اهل سنت و جماعت: از آثار کلامی مرحوم واعظی می‌باشد که در بیان مسائل خلافی اعتقادات اهل سنت و جماعت با سایر فرق مذهبی آمده است، تاریخ تألیف ندارد، در ابعاد 5/13*20 سانتیمتر تدوین وتنظیم شده است.

32 ـ رسالة صد سؤال و صد جواب واعظی: این کتاب شامل مسائل فقهی واعتقادی می‌باشد و در 60 صفحه و با ابعاد 5/7*5/10 سانتیمتر تنظیم گشته است.

33 ـ شرح گناهان کبیره: در این رساله استاد واعظی 70 گناه کبیره را بر شمرده وتوضیح داده، سال (1386 ه ق ـ 1345 ش) به زبان فارسی در ابعاد 14*21سانتیمتر تدوین یافته است.

34 ـ ترجمة سفینة النجاة فی اصول الدین و الفقه: این کتاب نوشتة شیخ سالم بن سمیر حضرمی و در باب اصول دین و فقه بر مذهب امام شافعی می‌باشد. سال (1398 ه ق ـ 1357 ش) به فارسی ترجمه شده است و ابعاد آن 14*22 سانتیمترمی باشد.

35 ـ ترجمة الاربعین فی اصول الدین: نویسندة این کتاب امام محمد غزالی می‌باشد که استاد واعظی آن را از عربی به فارسی برگردانده است، 366 صفحه است و سال (1373 ه ق ـ 1332 ش) تمام شده است.

36 ـ ترجمة جواهر الایمان: این کتاب را که نوشتة حاج سیدابراهیم ارزرومی می‌باشد، استاد واعظی سال (1375 ه ق ـ 1334 ش) آن را از زبان عربی به فارسی برگردانده است. این کتاب شامل 52 مسئله عقیدتی و براساس مذهب امام شافعی می‌باشد.

37 ـ حواشی بر التبصرة: این کتاب نوشته جلال الدین سیوطی می‌باشد که استادواعظی 155 بیت آن را با توضیحات، اصطلاحات و شرح لغات آن در حاشیه می‌آورد. سال (1364 ه ق ـ 1323 ش) این حاشیه را نوشته است.

38 ـ مختصر عقاید الاسلامیّة: نویسندة آن سید احمد نودهی برزنجی می‌باشدکه مرحوم واعظی به صورتی که به متن اصلی لطمه‌ای وارد نشود آن را خلاصه نموده است و د سال (1365 ه ق ـ 1324 ش) آن را در ابعاد 5/13*20 سانتیمترنوشته است.

39 ـ رسالة طبی واعظی: استاد واعظی در این رساله فوائد انواع میوه جات وغذاها را بر شمرده است. سال (1397 ه ق ـ 1356 ش) آن را در ابعاد 11*5/16سانتیمتر نوشته است.

40 ـ ترجمة اتمام الدرایة القراء النقایة: نویسندة عربی این کتاب عبدالرحمن جلال الدین سیوطی می‌باشد که استاد واعظی در 38 صفحه آن را به فارسی برگردانده است و سال (1393 ه ق ـ 1352 ش) آن را تمام کرده است، ابعاد این ترجمه 5/7*5/9 سانتیمتر می‌باشد.

41 ـ مختصرالتأویل من کامل التعبیر: کتاب در رابطه با علم تعبیر خواب می‌باشد، سال (1398 ه ق ـ 1357 ش) آن را نوشته است. ابعاد 19*5/16سانتیمتر می‌باشد.

42 ـ تعبیر خواب (دفتر دوّم) : دفتر دوم از کتاب تعبیر خواب استاد واعظی می‌باشد، که در ابعاد 5/12*5/17 سانتیمتر تنظیم و تدوین شده است.

43 ـ تعبیرالمنام مختصر کتاب تعطیر الانام نابلسی: استاد واعظی آن را در 100صفحه خلاصه نموده است و در ابعاد 17*21 سانتیمتر تنظیم شده است.

44 ـ کتاب آداب الطُرق: این کتاب متن آن در زمینة اعتقادات و عبادات و مسائل فقهی در تصوف و علم طب است که به دو شیوة زبان عربی و فارسی به نگارش درآمده است، 700 صفحه می‌باشد و در سال (1374 ه ق ـ 1333 ش) به پایان رسیده است.

45 ـ فصول المکتوب لحصول المطلوب: این کتاب به دو زبان عربی و فارسی نوشته شده که مسائل اسلامی و ادبی را در خود جای داده است.

46 ـ الفصول المطلوبه: استاد واعظی این کتاب را به زبان عربی نگاشته است. شامل 12 فصل و مقدمه و خاتمه است. ابعاد آن 13*5/20 سانتیمتر می‌باشد.

47 ـ کتاب المسائل: به دو زبان عربی و فارسی نگاشته شده و شامل 206 مسئله اجتماعی، ادبی، فقهی، حدیث، تفسیر، شعر و نوادر و... می‌باشد.

48 ـ رسالة صد مسئله: این کتاب حاوی موضوعات گوناگون فقهی و دینی واجتماعی و ادبی می‌باشد سال (1352 ه ق ـ 1311 ش) تدوین و تألیف شده است، ابعاد این نسخه 5/19*5/13 می‌باشد.

49 ـ کتابی بدون عنوان از واعظی: این کتاب، در چهار باب و 40 فصل تنظیم شده است.

50 ـ شرح معراج العروض: این کتاب را غیاث الدین رامپوری نوشته است که استاد واعظی این شرح را در سال (1333 ه ق ـ 1292 ش) در سن 20 سالگی تنظیم نموده است.

51 ـ شرح و حواشی بر قصائدالعربیّه: استاد واعظی بر 23 قصیده عربی شرح وحواشی داشته‌اند. که در سال (1354 ه ق ـ 1313 ش) نوشته است.

52 ـ حواشی بر حاشیة قزلجی بر کتاب تصریف ملاّ علی: استاد واعظی در این کتاب بر حواشی خلاصه شدة قزلجی شرح نوشته است. این حواشی در سال (1335 ه ق ـ 1294 ش) نوشته شده است.

53 ـ حواشی بر مختارالصّحاح: نوشتة امام محمد بن ابی بکر رازی که استادواعظی به دو زبان پارسی و عربی بر نسخة چاپی آن حاشیه نوشته است.

54 ـ ترجمة آداب المتعلّمین: این کتاب در مورد چگونگی مطالعه، رفتار به استادو همدرسان، تشویق به طلب علم و... می‌باشد. اصل این کتاب منسوب به خواجه نصیرالدین طوسی می‌باشد.

55 ـ مختصر کشکول شیخ بهایی: این کتاب شامل حکایت و نوادر و علوم واخبار و امثله و اشعار می‌باشد به دو زبان فارسی و عربی که تاریخ کتابت ندارد.

56 ـ دیوان اشعار واعظی (دفتر اول) : این دفتر استاد واعظی شامل 2500 بیت شعر به سه زبان عربی، فارسی و کردی می‌شود و ابعاد آن 5/11 * 5/17 سانتیمترمی باشد.

57 ـ دیوان اشعار واعظی (دفتر دوم) : این کتاب نیز به سه زبان عربی، فارسی وکردی نگاشته شده است.

58 ـ مفردات واعظی: این کتاب را استاد واعظی سال (1394 ه ق ـ 1353 ش) به پایان رسانیده است.

59 ـ قصاید واعظی: این دفتر شامل قسمتی از کلیات اشعار واعظی بوده وقصاید کردی و فارسی در آن گنجانده شده.

60 ـ خطابه‌های واعظی: این دفتر شامل 45 خطبه می‌باشد که توسط استادواعظی جمع آوری شده است.

61 ـ لطایف واعظی: این کتاب شامل 1000 لطیفة اخلاقی، ادبی، تاریخی، هنری و هجو می‌باشد. در سال (1389 ه ق ـ 1347 ش) نگاشته شده است.

62 ـ رسائل واعظی: حدود 60 نامة مهم از استاد واعظی گردآوری شده است.

63 ـ کشکول الواعظی: (هِمَّت الرّجال) : در این کتاب ارزشمند که از برجسته ترین آثار واعظی است و از بهترین منابع تاریخ معاصر کردستان بویژه سردشت می‌باشدکه در آن از صدها حادثه و اتفاق سیاسی و اجتماعی و مذهبی سخن بمیان آمده است که در صورتیکه به زیور طبع آراسته گردد اتفاقات زیادی که بصورت مبهم مانده است مشخص می‌شود. از جمله اتفاقات تاریخی مانند حملة روسها به سردشت و وضعیت اجتماعی بسیاری از هنرمندان و شاعران دورة ایشان برای علاقمندان آشکار می‌گردد. این کتاب در 400 صفحه و در ابعاد 5/16 * 21سانتیمتر نوشته شده است. سال (1377 ه ق ـ 1336 ش) نوشته شده است.

64 ـ حج نامة واعظی: در این کتاب استاد واعظی شرح حال خود را در مسافرت به حجاز و حوادث و اتفاقاتی که در آنجا برای ایشان رُخ داده را نوشته که در 120صفحه تنظیم شده است. ابعاد این کتاب 5/9 * 5/16 سانتیمتر می‌باشد.

65 ـ سفر نامة واعظی: در این سفر نامه بسیاری از سفرهای استاد واعظی به شهرهای آذربایجان شرقی و غربی و کردستان آمده است که حاوی نکات بسیارمهم از مسایل اجتماعی و اخلاقی و عقیدتی از زندگانی آن مرحوم می‌باشد. در 53صفحه تنظیم و تدوین شده است. استاد واعظی بدلایلی نتوانسته این کتاب را به پایان برساند. ابعاد آن 5/15 * 10 سانتیمتر می‌باشد.

66 ـ مجموعه یادداشتها و خاطِرات واعظی: این مجموعه شامل یادداشتهای شخصی، مطالبی در رابطه با مسائل علمی، فقهی، خاطره و حوادث روزانه، اشعارو مسائل اجتماعی و سیاسی دوران حیات خودش می‌باشد.

67 ـ وصیت نامه واعظی: مرحوم واعظی سه نسخه وصیت نامة جداگانه نوشته است که بیشتر به احوال شخصیّه و بیان و تشریح ترکة ایشان و امور مالی اختصاص دارد. نسخة نخست آن در 14 صفحه تنظیم شده است و ابعاد آن 5/11 * 5/17سانتیمتر می‌باشد که در 21/8/1356 شمسی نوشته شده و دو نسخة دیگر با همان پسبک به سال 1357 ش تنظیم شده است. یعنی سه ماه قبل از فوت ایشان نگاشته شده است.

نوشته فریدون حکیم زاده سردشتی

[ شنبه ٢۸ اردیبهشت ۱۳٩٢ ] [ ٦:۳۱ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed