<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان


لباس ها اولین حرف را می زنند

تلنگری بر نقش ارتباطی لباس کرد

شفیع بهرامیان – مدرس علوم ارتباطات
                  
فرهنگ مقوله ای است وسیع که دانشمندان و نظریه پردازان بسته به نوع نگاه و تجربیات خویش تعاریف متعددی از آن داشته اند. در میان صدها تعریفی که در متون مختلف از فرهنگ شده است، یکی از تعاریف آن شاید بیش از سایرین بتواند گستردگی و دایره شمول این مفهوم  را نشان دهد: "کلیه‏ی دستاوردهای مادی و معنوی هر جامعه، اعم از دانش، هنر، اخلاقیات، قواعد، آداب و رسوم، عبادات و دیگر قابلیت‏های اکتسابی، که از نسلی به نسل دیگر انتقال می‏یابد".( تایلور ) بر این اساس هر آنچه که توسط بشر در طول حیات آن ایجاد و یا از محیط کسب شده است را می توان جزئی از فرهنگ نامید. ابزارها و شیوه های ایجاد ارتباط و همچنین پوشاک و نوع لباسی که هر گروه انسانی بسته به خاستگاه جغرافیایی، مذهبی و نژادی آن، می تواند از مهم ترین عناصر فرهنگی به حساب آید.
نقش ارتباطات بصورت عام و زبان بصورت خاص در پدیدآوردن و استحکام جوامع بشری بر هیچ کس پوشیده نیست. در این بین بیش از 70تا 90 درصد ارتباطات روزانه انسان در اجتماعات بشری با استفاده از حرکات، نمادها و نشانه های غیرکلامی بوده و چیزی کمتر از 30 درصد ارتباطات روزانه ما بصورت کلامی است(بد نیست بدانید که کلام 7درصد ، لحن و طنین صدا 38درصد و حرکات  که ارتباطات غیرکلامی در آن دخیل هستند 55درصد اطلاعات را  در ارتباطات روزانه ما منتقل می کنند). وابستگی بی چون چرای غالب ارتباطات غیرکلامی جوامع به سنتها و فرهنگ آنان، می طلبد برای ایجاد ارتباطات بین فرهنگی موثر و یا حتی ارتباطات میان فرهنگی، عناصر و مولفه های گوناگون فرهنگی جوامع مختلف مورد واکاوی و تحقیق قرار گیرند.
در این میان لباس بعنوان یکی از عناصر مهم فرهنگی و هویتی می تواند در کنار کارکردهای ذاتی آن که پوشاندن وحفاظت از بشر در برابر شرایط و مقتضیات محیطی،طبیعی و اجتماعی است، کارویژه هایی چون اطلاع رسانی، ارتباطات و انتقال معنی را به مخاطبان و بینندگان خود داشته باشد. فرم لباس پوشیدن بدلیل آنکه اولین تصویر و تاثیر را در ذهن دیگران در مورد ما شکل می دهد می تواند کلید بسیاری از ارتباطات موفق روزانه ما باشد. لباس می تواند منبع مهمی برای قضاوت دیگران از ما در رابطه با شخصیت، خاستگاه قومی و زبانی، طبقه  و پایگاه اجتماعی و حتی گاهی ایدئولوژی و گرایشات فکری ما باشد.
فرهنگ ها و خرده فرهنگ هایی که هنوز در برابر موج "یکسانگرایی جهانی پوشش" مقاومت کرده و با استفاده از خلاقیتهای خویش سعی در بروز نمودن پوشاک سنتی خویش متناسب با واقعیتهای زندگی مدرن امروز دارند، لباس را نه فقط پوششی محافظ در برابر سرما و گرما بلکه دارای روحی سرشار از مفاهیم ارتباطی می دانند که در جوامع، فرهنگها و شرایط مختلف می تواند پیامهای مختلفی برای مخاطبان خود داشته باشد.
از جمله فرهنگهایی که در جامعه ایرانی و حتی خاورمیانه هنوز هم در برابر موج سهمگین " همسان پوشی" گرایی جهانی مقاومت نموده است " کردها " می باشند. کردها بعنوان یکی از قدیمی ترین اقوام ایرانی، اکنون بجز غرب و شمال غرب ایران، در سه کشور ترکیه، عراق و سوریه و قسمتهایی از خراسان شمالی( قوچان، شیروان و...) پراکنده اند. اینان از لحاظ فرهنگ پوشش دارای تنوعی همگون و متناسب با سکونتگاههای غالبا کوهستانی و معتدل خود بوده و از لحاظ رنگهای مورد استفاده در پوشاک نیز یکی از غنی ترین نوع پوشش خاورمیانه را به خود اختصاص داده اند. لباس‌های زیبا با رنگ‌های شاد و متنوع که برگرفته از طبیعت زیبای این منطقه است، یکی از جاذبه‌های فرهنگی مناطق کردنشین است.
لباس کردی هم در بحث ارتباطات بین قومی حاوی پیام و دارای نقشی نمادین است و همه در مقوله ارتباطات بین فرهنگی می تواند در زمره مولفه های ارتباطات غیرکلامی قرار گیرد.
فارغ از شکل عموما گشاد لباسهای کردی مردانه و زنانه که متناسب با زندگی در ارتفاعات و کوهستان هاست و به آنان در بالا رفتن و پیمودن مسیرهای صعب و دشوار کمک می کند، هر کدام از قطعات پازل هزار رنگ لباس کردی دارای معانی و پیامهای خاص خود است.
کردها طی قرون متمادی با لباس محلی خود پیوند عاطفی، عقیدتی و  سنتی شدیدی برقرارکرده‌اند و علاقه زیادی به حفظ و نگهداری لباس سنتی خود که نشانگر هویت فرهنگی آنهاست دارند. شاید اولین کارکرد لباس کردی هم همین باشد یعنی شناساندن فرد ملبس به دیگرانی که در معرض ارتباط با این شخص قرار دارند. بدیهی است شناخت خاستگاه قومی، زبانی، نژادی، مذهبی و فرهنگی یک شخص بواسطه نوع پوشاک آن می تواند کمک زیادی به ارتباط­گران برای برقراری ارتباطات بین فرهنگی اثربخش با اینگونه افراد نماید.
از منظر ارتباطات میان فرهنگی؛گاهی رنگ بوز ( کلاه )و یا شال ( پشت بند) یا سربند مردان وپوشاک زنان در هر طایفه نسبت به طایفه ی دیگر، متفاوت و سبب شناسایی آنها از یکدیگر می شود . مثلا طوایف بارزانی، مردانشان دارای سربندی( دستار مانند) به رنگ زمینه ی سفید با خطوط خشتی قرمزند یا کردهای هرکی و شکاک ( ساکن در شمال غرب کشور) دارای سربندی خاکستری هستند.
استفاده زنان عموما میانسال یا سالخورده کرد از "چارکه شان "( Charka shan) یا " به ر هه لبینه "( Barhalbena) که تکه پارچه عموما مربعی یا مستطیلی شکلی به ابعاد یک متر مربع یا اندکی بیشتر می باشد فارغ از نقش گرم کنندگی و پوشانندگی آن، از لحاظ روانی حس کدبانو یا خانم جا افتاده را در ذهن خود زن کرد و دیگرانی که با وی در ارتباط هستند ایجاد می کند. از این پوشش همانند ردای شخصیتهای سینمایی چون "سوپرمن" برای پوشاندن قسمتی از شانه ها و پشت تا محل تلاقی ساق پا استفاده می شود.
علاوه بر این بر سر گذاشتن"تازکلاو"( Tazkelaw) یا کلاه زنانه کُردی که بسیار زیباست و آنرا از مقوا و به شکل استوانه کوتاهی درست می‌کنند و روی آن را با پارچه مخملی رنگین«معمولاً گلی یا سبزسیر»می پوشانند و بعد روی آن را با پولکهای رنگین یا طلایی و گلابیونهای زرین، مزین می‌سازند دارای بار معنایی خاص خود است. این کلاه اغلب توسط زنانی که قدرت مالی بیشتری دارند استفاده می شود. خانمهای متشخص کُرد  که تمایل به متمایز کردن خود از سایر زنان جامعه کردی دارند اغلب به جای کلاو از«گلگله Gelgla»استفاده می‌کنند.
پشت تند(p-shttend) یا پشت بند که معمولا از پارچه گلدار به طول شش متر درست می شوند بدین ترتیب که پارچه را از سمت عرضش تا کرده می دوزند و بعد آن را به صورت مختلف ساده و گره چین به کمر می بندند آنهایی که صاحب اسلحه بودند کمربند آن را روی پشت تند می بستند و خنجر را بین پشت تند و که وا ( پیراهن کردی) فرو می کردند. علاوه براین تعداد گره های پشت تند معمولا 3 گره بوده و آنرا به سه عنصر اصلی دین زردشت یعنی پندار،گفتار وکردار نیک نسبت می دهند. تعداد گره های پشت بند و پشت بندهای گره زده یا بدون گره هر کدام حاوی اطلاعاتی تیره شناختی و مردم شناختی در جوامع کردی است.
استفاده از نمد در گذشته بعنوان یکی از پوشش های مرسوم مردان کرد نیز در بحث ارتباطات غیرکلامی  دارای نکات ظریفی است: این لباس محلی قدیمی‌ترین لباس در مناطق عشایری است که در انواع کرک، فرجی و کله‌بان است و در گذشته بلندی و کوتاهی این لباس نشان‌دهنده جایگاه فرد در جامعه بوده است.
از دیگر سوی وجود دو برجستگی و زائده در لباس نمدی" په سته" (Pasta) در بالای شانه های مرد کرد به نوعی بازتعریف سرنوشت کردان در زمان ضحاک مار به دوش است.
در مجموع می توان گفت پوشاک  شکل دهنده قضاوت در مورد افراد چه در مناسبات درون قومی و درون فرهنگی و چه در ارتباطات بین فرهنگی است. شناخت و فهم فلسفه لباس و رنگ در فرهنگ و فولکلور اقوام مختلف می تواند تا حدود زیادی در آغاز ایجاد یک ارتباط اثربخش موثر باشد.البته از آنجاییکه لباس کردی بسیار متنوع و پراکنده است نیازمند تحقیق میدانی مفصلی است تا تمام زوایای ارتباطی آن معرفی و مشخص شود.

[ جمعه ۸ شهریور ۱۳٩٢ ] [ ۱:٢٧ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed