<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

0933


گیاهان داروئی

طی یک دوره طولانی چند هزار ساله بشر یاد گرفت که چگونه از گیاهان جهت رفع بیماری ها استفاده کند. خدمات علما ودانشمندان مسلمانی نظیر جابر ابن حیان،زکریای رازی،ابونصر فارابی،ابوعلی سینا،وامثالهم که سرآمد علوم شیمی، پزشکی ودارو سازی عصر خود بوده اند به اندازه ای است که هنوز جوامع انسانی از پرتو آنها در زمینه های مذکور استفاده می کنند.شاید اولین داروخانه گیاهی در قرن سوم هجری در بغداد شکل گرفت. به دلیل اینکه تا آن زمان دانش بشری فاقد معیارها واستاندارد های لازم جهت تشخیص درست گونه های گیاهی بود، گونه ها  وگیاهان متعددی با یک عنوان ولی با خواص متفاوت به مردم ارائه می شد. تا اینکه کتاب های متعددی به عنوان دستورالعمل داروسازی با گیاهان دارویی تدوین شد . بعد ها مواد موثره موجود در گیاهان دارویی جایگزین مواد خام گیاهی گردید وبه تدریج باب شیمی گیاهی گشوده شد تا اینکه امروزه تعداد زیادی از دارو های مدرن از منابع گیاهی استخراج می گردند.
 
از چوب درخت مسواک که چهارده قرن پیش توسط پیامبرعظیم الشان اسلام جهت مسواک زدن سفارش تاکید شده بود امروزه موادی چون فلوراید، تانن ها، کلسیم وترکیبات گوگردی استخراج گردیده است که اثرات شگفت انگیزی در جلوگیری از پوسیدگی دندان وبیماری های دهان ودرمان دارد. به تدریج که بردانش بشری افزوده شد قادر به فرموله کردن وساخت ترکیبات شیمیایی مصنوعی مشابه مواد موثره موجود گیاهان دارویی گردید. ابتدابه نظر می رسید که بشر دیگر جهت درمان درد هایش به گیاهان متکی نخواهد بود ولی هرروز با کشف مواد موثره موجود در گیاهان دارویی، مواد شیمیایی مشابه آنها سنتز می گردد .بشر به تدریج با عوارض جانبی ناشی از مصرف بعضی از دارو های شیمیایی، مجددا به استفاده از مواد طبیعی موجود در گیاهان رجعت نمود. به طوری که در بعضی از کشور های پیشرفته پیش از 90% از دارو های مصرفی داخلیشان منشا گیاهی دارد. بدیهی است که این رجعت یه گیاهان دارویی واستفاده از آنها باید به طریق اولی در کشور های در حال توسعه مورد توجه قرار گیرد ،چراکه مصرف دارو های مصنوعی علاوه بر مشکلات ناشی از عوارض جانبی مشکل وابستگی به قدرت های سلطه گرا را نیز در پی دارد.
 
ستارگان طب اسلامی
 
اولین مسلمانی که از ترجمه های پزشکی سود بسیار برد، ابوبکر محمد بن زکریای رازی (925-865) بود.از اوکتاب های بسیاری که شامل شرح داروها هستند، خصوصا کتاب های المنصوری وهمچنین 24 کتاب طبی دیگر که محنوی تعداد زیادی  نسخ پزشکی هستند، به جای مانده است.
 
پزشک نامور ابوعلی سینا (1037-980) شخصی استثنایی بود که همه وجود خود را وقف مطالعه علوم مختلف  از جمله علوم طبیعی کرد، نام کتاب مشهور او قانون در طب میباشد.دومین کتاب او قانون می باشد.این دانشمند 811 گیاه داروی گیاهی ومعدنی را دراین کتاب همراه بر اثرات بربدن  انسان شرح داده است . تعدادی از گیاهان دارویی که بوعلی سینا از آن ها نام برده است، هنوز شناخته نشده اند وبرخی از آنها ریشه تبتی، هندی، چینی،یاکلا شرقی داشته اند.
 
 درطول شش قرن، بوعلی سینا لقب سلطان طب را حقظ نمود. او تا به امروز پیشگام ونماینده طب پیشگیری شناخته میشود..
 
کشت گیاهان دارویی
 
نیاز صنعت داروسازی به مواد موثره گیاهی به حدی زیاد است که امکان تامین از طبیعت غیر ممکن است. بنابراین بسیاری از این گیاهان باید در مزارع بزرگ کشت شوند.
 
در این جا یک رشته عوامل اساسی باید در نظر گرفته شود تا کیفیت ومیزان مواد موثره خو را حفظ کند.
 
مهم ترین عوامل عبارتند از:خاک،آب وهوا-در نظر داشتن کشت قبلی،حاصلخیزی-آماده کردن زمین وبذرپاشی –مراقبت های زمان برداشت -انتخاب بهترین گزینه – به کار بردن دقت کافی در انتخاب بذر- مطالع وانتخاب ماشین آلات لازم برای کشت وبرداشت –طرز صحیح خشک کردن آن ها
 
طرز تکثیر گیاهان دارویی
 
گیاهان دارویی یا از طریق جنسی یا غیر جنسی تکثیر می شوند. کشت این گیاهان  اقتصادی  است.  در تکثیر از روش  جنسی از بذر استفاده می شود که باید بذر های مناسب از انواع انتخاب شده (به دلیل بازده بالا ومیانگین بالای مواد موثره آنها ) کشت شوند.
 
تکثیر گیاهان دارویی از روش  غیر جنسی گیاهان اغلب قلمه، ریزوم وپاجوش می باشد.
 
 در مبارزه با گیاهان هرز، بیماری وانگل ها باید تا حداکثر از به کار بردن مواد شیمیایی خودداری کرد، چراکه باقی مانده این مواد ممکن است برای بدن مضرمی باشد.
 
 آماده سازی گیاهان دارویی
 
 مواد موجود در گیاهان باید به تناسب طبیعت خاص گیاه مورد نظر وکاربرد درمانی آن ها با انجام یک رشته اعمال شیمیایی یا مکانیکی عمل آورده شوند. روش های آماده کردن گیاه پس ازجمع آوری ودر هنگام آماده کردن آن،با دستورات دقیق مشخص شده اند ،دستوراتی که بر اثر تجربیات طولانی واندازه گیری های مقدار مواد موثره گیاهان به دست آمده اند.این دستورات شامل برداشت یا جمع اوری، خشک کردن، پوست کندن، خرد کردن، حذف برخی قسمت ها، آسیا کردن، الک کردن، کوبیدن، بودادن وحتی طرز تخمیر گیاهان می گردد. هرکدام از این اعمال برای حفظ وثابت نگاهداشتن  مواد موثره موجود در نوعی گیاه است.
 
گیاه درمانی

گیاه درمانی مجموعی مراقبت های درمانی است که مستقیما از دارو های گیاهی سود می جوید . دارو های گیاهی ممکن است به ساده ترین شکل یا به شکل فر آوری شده مورد استفاده قرار گیرند.
 
گیاهان دارویی در ایران

گیاهان دارویی در طول تاریخ همیشه با انسان قرابت داشته و آثار دارویی و موارد استفاده آن بر هیچ کس پوشیده نیست. اگر چه علاقه و توجه به این گیاهان مفید در سالهای گذشته ناچیز بوده ولی خوشبختانه اخیرا مورد عنایت و توجه بیشتری قرار گرفته است. گیاهان دارویی یکی از منابع غنی کشور بوده که امکان صادرات آن نیز وجود دارد چون

گیاهان دارویی بازار بزرگی در جهان دارد. ایران از لحاظ آب و هوایی، موقعیت جغرافیایی و زمینه رشد گیاهان دارویی یکی از بهترین مناطق جهان محسوب می شود . ایران ۱۱ نوع اقلیم از ۱۳ نوع اقلیم شناخته شده جهان را دارد که در واقع ایران کلکسیونی از آب و هوا است و حدود ۱۰ هزار نوع گیاه در ایران وجود دارد که حدود ۶۰۰ گونه آن دارویی است. دانشمندان ایرانی مانند ابوریحان، ابن سینا، رازی و دیگران کتابهای مفصلی درباره گیاهان دارویی نوشته اند که مورد توجه جهانیان نیز بوده است ولی در کشور ما به دلیل این که در سیستم آموزشی پزشکی بیشتر داروهای شیمیایی توجه می شود  پزشکان با داروهای گیاهی آشنایی کامل ندارند و علی رغم اینکه حدود ۱۰۰ قلم داروی گیاهی در کشور داریم متأسفانه تعداد محدودی در لیست تعرفه های بیمه است ولی اخیرا خوشبختانه اقدامات صورت گرفته که داروهای گیاهی بیشتری در لیست تعرفه بیمه قرار گیرد و در سیستم آموزشی پزشکی هم اخیرا توجه خاصی شده است.اخیرا به کاشت گیاهان دارویی  توجه خاصی شده است . گیاهان دارویی فراوانی وجود دارد که تعدادی به صورت خودرو رویش دارد و تعدادی هم به صورت زراعت درآمده است و تعدادی از گیاهان دارویی از رویش گاههای طبیعی برداشت می شود و باید سعی شود به طبیعت آسیب جدی وارد نگردد.
 
نقش گیاهان دارویی درآبخیزداری
 
روش غیر مستقیم در آبخیزداری  عملیاتی است که در آن پوشش گیاهی زمین حفظ و تقویت شده (عملیات بیولوژیک) و موجب تثبیت خاک های زراعی و مرتعی می گردد. قسمتی از روش های غیر مستقیم عبارت از حفظ و کاشت گیاهان مناسب مثمر و غیر مثمر در مراتع و دیمزارها ، جلوگیری و از قطع درختان و بوته ها ، عدم تبدیل مراتع به دیمزارهای کم محصول ، استفاده از کودهای حیوانی و شیمیایی برای تقویت خاک و سایر موارد می باشد . نتیجه انجام عملیات آبخیزداری ، حفظ و ایجاد رطوبت در خاک ، تقویت پوشش گیاهی و از همه مهمتر ، کنترل رسوبات رودخانه ها و بالا رفتن عمر مفید سدهای بزرگ که با هزینه های بسیار بالا احداث گردیده اند ، می باشد.با توجه به پتانسیل موجود در حوضه های آبخیز محافظت ،کشت وتوسعه گیاهان دارویی از جمله این اقدامات می باشد که تاثیر قابل توجهی در وضعیت معیشتی ساکنین حوضه آبخیز دارد.به طور مثال گیاه گل گاوزبان ایرانی یکی از گیاهان دارویی است که کشت و برداشت آن در مناطق شمالی کشور  متداول است که سطح زیر کشت آن حدود ۴۰۰ هکتار است که درآمد قابل توجهی از محل کاشت و برداشت عاید زارعین می شود. با عنایت به این که بیشتر اراضی کوهستانی دارای شیب بالای ۲۰ درصد است مناسب برای زراعت های یک ساله نیست و برای کشت گیاه دارویی گل گاو زبان مناسب تر است چون گل گاوزبان گیاه چند ساله است یعنی یک سال کاشته می شود و سالهای متمادی برداشت می شود و هر ساله نیاز به شخم و کاشت مجدد ندارد و در حفظ و نگهداری خاک نقش به سزایی دارد و با کاشت گل گاوزبان اهداف آبخیزداری که همان حفظ خاک است تأمین می شود و جلوی فرسایش خاک را می گیرد که خود جای توجه است. از این گیاه به عنوان مسکنی آرامش بخش، تقویت کننده قلب و اعصاب و تقویت سیستم ایمنی بدن استفاده می شود که علاوه بر بازار فروش داخلی در کشورهای خارجی حاشیه خلیج فارس بازار خوبی دارد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند.بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند.
 
با برنامه های ترویجی، آموزشی و اهرمهای حمایتی  بسیاری از اراضی کوهستانی و مناطق مستعد را می توان به کاشت انواع گیاهان دارویی  از قبیل گل گاوزبان –کدوی تخم کاغذی –مارچوبه –بابونه –رزماری و دهها گیاه دارویی دیگر که درآمدی به مراتب بیشتر اززراعت های متداول منطقه دارد،اختصاص داد.
 
گیاهان دارویی در فضای سبز شهری
 
گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است ، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند.از فواید عمومی کاربرد گیاهان داروئی (غیر آلرژیک )در فضای سبز شهری میتوان به نکات فنی زیر اشاره نمود:
 
1.  ایجاد تنوع گونه های گیاهی در فضای سبز شهری.
 
2.  با انتخاب گونه همیشه سبز بخصوص در مناطق خشک ، طبیعت سبز متنوع برای  همه فصول در اختیار شهروندان و همگان قرار میدهد.
 
3.  قدرت زیاد  تطابق و سازگاری آنها با انواع پوشش های خاک اعم از رسی تا شنی، خاک های غنی، فقیر و سنگلاخی.....
 
4.  با استفاده از گیاهان داروئی در زمین های پرشیب شهری  و حتی جهت آبخیزداری ومحافظت خاک که کمک مؤثری به جلوگیری از فرسایش خاک می نماید.
 
5.  ایجاد چشم انداز زیبا ( land scape  ) در فضای شهری است.
 
پیشنهادات در توسعه گیاهان دارویی

سالانه در جهان قریب 43 میلیارد دلار ارزش صادرات گیاهان دارویی است و سهم کشور ما در فرآوری، تولید و تجارت این محصول چشم گیر نیست که جهت پیشرفت دراین موضوع توجه به منابع طبیعی، حفظ پوشش گیاهی، جلوگیری از چرای بی رویه عرصه های منابع طبیعی وبهره برداری اصولی از گیاهان دارویی وصنعتی ضروری به نظر می رسد، همچنین در بخش کشاورزی توجه خاص به کاشت گیاهان دارویی وتربیت نیروهای متخصص این رشته  در سطح ملی،تدوین یک برنامه مدون ملی، عدم ترویج موادخام، کسب تکنولوژی لازم جهت فراوری گیاهان وبسته بندی مناسب وتوجه لازم به صادر کنندگان موضوعی در خور توجه می باشد.
 
 
 
http://www.articles.ir/article2606.aspx  

   http://www.irteb.com/herbal/attarbashi.htm

 

[ جمعه ٤ امرداد ۱۳٩٢ ] [ ۱۱:۱٦ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed