<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

 

مختصری از تاریخ طوایف شهرستان پیرانشهر :


 

ایل مامش :
مردم ایل مامش در سرزمین کوهستانی و خوش آب و هوای میان مهاباد ، نقده و پیرانشهر زندگی می کنند . این ایل دارای سابقه ای قدیمی و از ایلهای قدرتمند منطقه محسوب شده است . این ایل در مناطق شمالی پیرانشهر و بیشتر در دشت لاجان سکنی دارند .
ایل مامش پس از شهریور ١٣٢٠ تخته قاپو و اسکان یافت. « ایل ها ، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران –ایرج افشار سیستانی » رئیس ایل مامش تا سال ١٣۴١ شمسی ، علی آقا امیر عشایری بود که در روستای بزرگ پسوه در بخش لاجان سکونت داشت . همچنان نیز اخلاف وی با کمرنگ شدن وجه ریاست ایل را بر عهده دارند . این ایل با ایل منگور و پیران در پیرانشهر و دهبکری در سردشت و مهاباد همسایه است .
شادروان دکتر مسعود کیهان ایل مامش را در سال ١٣١١ شمسی ١۵٠٠ خانوار تخمین زده است . کتاب ایرانشهر در سال ١٣۴٢ شمسی ٩۵٠ خانوار و مردوخ کردستانی در سال ١٣۵١ جمعیت آن را حدود ١۵٠٠ خانوار ذکر کرده اند . « ایرانشهر جلد اول ص١٢٢ –تاریخ مردوخ جلد اول ص ١١١» با اینکه ایل مامش سازمان نخستین آن تغییر یافته هنوز هم تا اندازه ای قدرت و نفوذ رئیس ایل پابرجاست برخی از اختلافات جزئی توسط رئیس ایل به صورت کدخدامنشی حل و فصل می شود ، ولی در مورد اختلافات بزرگ به دستگاههای دولتی و مراجع قانونی مراجعه می کنند . بسیاری از امور مربوط به ایل پلیش از اجرا باید از نظر رئیس ایل بگذرد و سپس به مرحله ی اجرا در آید . آداب و رسوم ایل مامش مانند سایر مردم منطقه و از لحاظ اقتصادی نیز بیشتر وابسته به کشاورزی و دامدار ی هستند

ایل پیران :
این ایل که در حدود سال ١٢٨٠ ه . ش به منطقه پیرانشهر آمدند بیشتر در جنوب و غرب این شهر اقامت گزیدند و در مرز عراق سکونت دارند جمعیت این ایل بعد از ساکن شدن ۶۵٠ خانوار تخمین زده شده است . این ایل تخته قاپو شده ابتدا در کهنه لاجان سکنی گزیدند . این ایل با منگورها و مامش ها و دهبکری در ارتباط مستقیم هستند . در سال ١٣۴٩ به دلیل اهمیت این ایل نام قدیم شهر خانه به پیرانشهر تغییر یافت .
آنها بیشتر از راعت گندم ، جو ، چغندر و توتون و .. امرار معاش می کردند و در زمستان اغنام و احشام خود را به حدود کوه سران می بردند . صنایع دستی ایشان را شال بافی دانسته اند . مردم ایل پیران پیرو دین مبین اسلام و مذهب سنی شافعی هستند . آئین ها ، ویژگیهای قومی و سایر مراسم مردم این ایل همانند مراسم ایل مامش است .

ایل منگور :
این ایل که از با سابقه ترین ایلهای منطقه می باشد . آثار و اشیاء عتیقه کشف شده و شیوه ی زندگی در محدوده ی جنوبی شهر پیرانشهر و در روستاهای واقع بین دره و رودخانه ی بادیناوه و کوههای وزنه واقع شده اند . منگورها که در منطقه مهاباد نیز ساکن هستند شش طایفه ی عمده دارند که عبارتند از : امان ، شم ( شمع ) ، زرین ، خدر، مروت و زین . منگورها از لحاظ خصوصیات جسمانی چون رنگ مو و چشم تا حدودی با سایر کردها فرق می کنند .

جمعیت این ایل را در سال ١٢٧١ هجری ۵٠٠٠ خانوار و در سال ١٣۴٢ ه . ش ١۵٠٠ خانوار دانسته اند . « میر نیا ص ١٢٨ » طبق یادداشتهای دمورگان در ١۵ اکتبر ١٨٩٠ منگورها سالیانه ۵٠٠ تومام معادل ٣۵٠٠ فرانک مالیات به صندوق حاکم ساوجبلاغ پرداخت می کردند . جمع آوری و پرداخت مالیات توسط رئیس ایل صورت می گرفت . در آن زمان بعد از شورش حمزه آقا منگور و شیخ عبیدالله نهری و کشته شدن حمزه آقا و لغو حکم ریاست با پسر آقا پسر حمزه آقا ، کاک اولا آغا ( عبدالله آقا) به ریاست ایل منگور انتخاب شد .
اگر رئیس ایل مالیات را پرداخت نکند سربازان ایرانی به ایل هجوم می آوردند و کوچ نشین ها به کوههای مرزی فرار می کردند . به همین ترتیب بسیاری از ایلات به ترکیه رفته و هرگز باز نگشته اند . رئیس ایل منگور زمستانها در بادیناوه و بعد از بنا نهادن ده تیرکش در سال ١٨٨٨ در آنجا ساکن بود . در منابع تاریخی ییلاق آنها را گده ، لسیو و کاکن ذکر کرده اند .

امرار معاش ایشان از گله داری و کشت چغندر ، توتون ، گندم ، جو و سایر حبوبات است . « تحقیقات غرب ایران –ژاگ دمورگان » منگورها از لحاظ خصوصیات جسمانی بیشتر دارای چشمان آبی و موهای بور می باشند . آداب و رسوم ایشان نیز مانند سایر اکراد است . همچنین ایشان نیز اکثرا پیرو دین اسلام و مذهب سنی شافعی هستند .

[ یکشنبه ۱٥ اردیبهشت ۱۳٩٢ ] [ ۱٠:٥٦ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed