<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

سردشت در آینه اسناد تاریخی


مقدمه کتاب سردشت در آیینه اسناد تاریخی

همین نام کتاب می‌تواند مرا از ادعای نوشتن و پرداختن به کل تاریخ یک منطقه مبراکند. چرا که چنین ادعایی بسیار مغرورانه و بدور از تعهد قلمی است که قصد دارم سالیان دراز آنرا حفظ کنم. چون تاریخ منطقه سردشت در هیچ کتابی بصورت انبوه نوشته نشده و در اکثر موارد جسته و گریخته به آن اشاره شده است مجبور بودم دربعضی موارد عین نوشتة کتابی را نقل کنم. و این بمنظور زیر پا گذاشتن زحمات نویسنده و محقق آن کتاب نبوده است ـ تا جائیکه ممکن بوده به منبع آن اشاره کرده ام ـ بلکه صرفاً جمع آوری مطالب مربوط به منطقه در یکجا بوده است و بس. در اواسط کار دو بار اینجانب در اطلاعیه‌ای از همشهریان خودم تقاضای همکاری نمودم همچنین در انجمن ادبی سردشت نیز چندین بار این مسئله عنوان شد. بهرحال در این راه بسیار بودند که اگر می‌خواستند می‌توانستند بر حجم و محتوای این کتاب مطالب ناگفته‌ای اضافه کنند، که نکردند. تاریخ ننوشته و نگفتة این خطه ازایران را باید در ادبیات شفاهی و سینه به سینه مردم جُست. و این رسیدگی و ایجادذهنیت در اقشار گوناگون نیاز به تلاشها و دونده‌گیهای زیادی دارد. که این کار یکی ازاین تلاشهاست، چه بسا اکنون دست نوشته‌ها و مدارک بسیار مهمی از این منطقه در خانه‌ها موجودند که در معرض خطر نابودی و سوءاستفاده‌های مالی عده‌ای که فقط و فقط در اندیشه ثروت اندوزی هستند می‌باشند. اما این اندک سخن نیزمی تواند مقدمة نوشتن ناگفته‌های دیگری در این راستا باشد.

نویسندة محترم جناب آقای سید محمد صمدی در مقدمه کتاب تاریخ مهاباد می‌نویسد: «اگر کسی منطقة محدودی (مثلاً شهری) را انتخاب کند و بخواهد در باره آن بنویسد، بی شک دستش برای کار بازتر و نتیجه کارش قابل قبول تر خواهد بودو... »

این دید نویسنده مذکور نشان از درایت و فهم ایشان دارد که مطمئن هستم اگر این کتاب توفیق انتشار بیابد دیگران نیز اقدام به تحقیقات بیشتری در مورد تاریخ سردشت خواهند کرد. و امید اینکه روز به روز این امر مهم و خطیر تقویت گردد.

اما در این راه نیز دلسوزانی بودند که جا دارد از آنان نام برده شود. عزیزانی چون آقای فایق توحیدی،، آقای حاج محمد کریمیان، آقای محمد مولائی، آقای سید محمد صمدی، آقای احمد شریفی، مرحوم حاج ابراهیم حسن پور. و در مدت تنظیم اسناد و همچنین گردآوری و شناسایی عکسها عزیزانی بودند که بسیار با من همکاری کردند عزیزانی چون آقای عبدالله حکیم‌زاده و آقای ناصر کریمی، آقای عزیز امینی (وهاب)، آقای امیر فتاحی. همچنین با تشکر فراوان از جناب آقای رحمت فروغی و شاگردانش که تحقیق انجام شده در مورد شورش ق کدخدا عمرِ قلعه‌رش را در اختیار اینجانب قرار دادند.

فریدون حکیم زاده

4/8/1381

 

 

 

وقایع مهم سردشت

1 ـ حمله انوشیروان ساسانی به کردستان و منطقه رودخانة «کۆیه» و اشغال سردشت تا در آن با خسرو پرویز بجنگد. (591 میلادی)

2 ـ حمله فتحعلیشاه قاجار به احمد پاشا برادر عبدالرحمن پاشای بابان در منطقه سردشت (1185 خ ـ 196 سال قبل)

3 ـ حملة نوروزخان قاجار به احمد پاشای بابان در سردشت (1185 خ ـ 196 سال قبل)

4 ـ سفر تاریخی ریچ به منطقه کردنشین از جمله سردشت (1199 خ ـ 182 سال قبل)

5 ـ حمله شاه مرادبیگ مشهور به میر رواندوز (میره کوێره) به سردشت (1205 خ ـ176 سال قبل)

6 ـ سفر «جیمز بیلی فریزر» در یک مأموریت سیاسی به ایران و دیدار از منطقه سردشت و مهاباد (1213 خ ـ 168 سال قبل)

7 ـ نامة اهالی سردشت مبنی بر اینکه سردشت جزو خاک عثمانی نمی باشد(1227 خ ـ 154 سال قبل)

8 ـ ساختن پل ارتباطی بین سردشت ـ مهاباد ـ بانه توسط عزیز خان مکری سردارکل (1238 خ ـ 143 سال قبل)

9 ـ ائتلاف عشایر پشدر و سردشتی و منگور با محمودپاشای بابان علیه سلیمان پاشا (1243 خ ـ 138 سال قبل)

10 ـ حکومت توسط عزیزخان مکری سردار کل بر منطقة ساوجبلاغ و سردشت (1245 خ ـ 136 سال قبل)

11 ـ تصرف و به آتش کشیدن سردشت توسط حمزه آقای منگور (1246 خ ـ 135سال قبل)

12 ـ مکاتبات مأمورین محلی با امیر نظام گروسی و انعکاس به پایتخت در موردوضعیت مالیات سردشت، حاکمان سردشت، حمزه آقای منگور (1257 خ ـ 124سال قبل)

13 ـ سفر تاریخی هیئت فرانسوی به رهبری ژاک دومرگان به منطقه کردستان سردشت (1269 خ ـ 112 سال قبل)

14 ـ تجاوز نیروهای عثمانی به سرحدات سردشت ـ روستای بیطوش (1283 خ ـ98 سال قبل)

15 ـ ریاست ژنرال و ستد (سوئدی) بمدت 11 سال بر تشکیلات نظامی منطقه ازجمله سردشت (1292 ـ 1303 خ ـ 89 سال قبل)

16 ـ اشغال سردشت توسط روسها و به آتش کشیدن سردشت (بار اول) ـ جنگ اول عثمانی (1293 خ ـ 88 سال قبل)

17 ـ درگیری نیروهای روسی و عساکر عثمانی در قصبة سردشت (1294 خ ـ 87سال قبل)

18 ـ غائله پشدریها و جنگ سردشت (بار اول) (1295 خ ـ 86 سال قبل)

19 ـ استقرار پادگان و ورود اولین گروه از سربازان دولتی به منطقه سردشت و تعیین فرمانده نظامی بنام سرهنگ پزشکیان (1295 خ ـ 85 سال قبل)

20 ـ سال قحطی و گرانی در سردشت (1296 خ ـ 85 سال قبل)

21 ـ اولین سربازگیری در سردشت توسط سرهنگ پزشکیان (1300 خ ـ 81 سال قبل)

22 ـ سردشت در تصرف عشیرة «میراودلی»های کردستان عراق (1301 خ ـ 80سال قبل)

23 ـ حملة قرنی آقای مامش در سال 1303 شمسی به محمد رشیدخان درسردشت و زخمی شدن قرنی آقای مامش (78 سال قبل)

24 ـ غائله پشدریها و جنگ در سردشت (بار دوم) (5-1304 خ ـ 77 سال قبل)

25 ـ بهار سال 1268 خورشیدی رؤسای منطقه سردشت اعلام کردند که ما خود رارعیت سلطان عثمانی می‌دانیم زیرا وی نیز چون ما سنی است. در پاییز همان سال قبل بایزآقا و باپیرآقای منگور با سلطان عثمانی دیدار کردند. (1268 خ ـ 75 سال قبل)

26 ـ تصرف قصبة سردشت توسط نیروهای ملا خلیل گور عمر (گۆره‌مه‌ری میراوی) (1307 خ ـ 74 سال قبل)

27 ـ اقدام به شوسه نمودن راه ارتباطی بین سردشت و مهاباد (1309 خ ـ 72 سال قبل)

28 ـ شورش عشیره‌ای «ئه مه ر حه مه سور ـ ئه مه ر پاشا» در روستای قلعه رش منطقه سردشت (18-1317 خ ـ 64 سال قبل)

29 ـ موضوع اختلاف شدید فرماندار نظامی سردشت (سرهنگ پزشکیان) با رئیس دارائی سردشت (1319 خ ـ 62 سال قبل)

30 ـ تصرف سردشت توسط روسها (بار دوم ـ جنگ دوم جهانی) 1320 خ ـ 61سال قبل)

31 ـ یورش محمد رشیدخان بانه‌ای به سردشت (مهر 1320 خ ـ 60 سال قبل)

32 ـ تعیین شهردار برای سردشت توسط پشدریها (شیخ لطیف حفیدزاده) (1322خ ـ 59 سال قبل)

33 ـ استقرار پادگان و بازگشت بعد از جریانات جنگ دوم جهانی و شهریور 1320(بار دوم) ـ (1322 خ ـ 59 سال قبل)

34 ـ اعطاء مقام قضاوت سردشت به علی قاضی (1322 خ ـ 59 سال قبل)

35 ـ سال مسلح شدن تعدادی از اهالی سردشت و ملاقات تعدادی از اهالی سردشت با قاضی محمد در مهاباد (1324 خ ـ 57 سال قبل)

36 ـ سردشت تحت فرماندهی «زیروبگ هرکی» در جریان حکومت 11 ماهه کردستان به رهبری قاضی محمد (1324 خ ـ 57 سال قبل)

37 ـ درگیری نیروهای دولتی با کردها در جریان تشکیل حکومت 11 ماهه کردستان به رهبری قاضی محمد (1325 خ ـ 56 سال قبل)

38 ـ مهاجرت یهودیان سردشت (بهار 1328 خ ـ 53 سال قبل)

39 ـ ترور سرهنگ وفا و یارانش در منطقه سردشت (1330 خ ـ 51 سال قبل)

40 ـ اولین سفر هیئت دولتی به سردشت (1336 خ ـ 45 سال قبل)

41 ـ دادن طرح تسطیح جادة مهاباد به سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)

42 ـ دادن طرح ایجاد دبستان در روستاهای مرزی سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)

43 ـ دادن طرح ایجاد جادة سردشت به روستای آلواطان (1338 خ ـ 43 سال قبل)

44 ـ دادن طرح تأسیس بیمارستان 15 تختخوابی در سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)

45 ـ دادن طرح ایجاد کارخانة برق سردشت (1338 خ ـ 43 سال قبل)

46 ـ تبدیل سردشت به شهرستان با جمعیت حدود 5000 هزار نفر جمعیت (1342 خ ـ 39 سال قبل)

47 ـ به شهادت رساندن ملا احمد شلماشی (ملا آواره) توسط رژیم طاغوتی پهلوی (1347 ش ـ 33 سال قبل)

48 ـ بارش برف سنگین در شهر سردشت، معروف به سال «به‌فره زۆره‌که» (1350خ ـ 31 سال قبل)

49 ـ بمباران شیمیایی شهر سردشت توسط نیروهای عراقی و شهادت 109 تن ازاهالی سردشت (7 تیر 1366 شمسی ـ 15 سال قبل)

-----------------------

3 - کتاب کردستان و توسعه فرهنگی ـ مقاله تهاجم فرهنگی و روشهای ایمن سازی فرهنگ خودی ـ محمد رئوف توکلی

4 - آذربایجان در سیر ایران ـ بخش اول و دوم ـ از آغاز تا اسلام ـ رحیم رئیس نیا

5 - تحقیق در بارة کرد و کردستان ـ پروفسور محمد امین ذکی ـ ترجمه و توضیح حبیب‌اله تابانی

6 - آثار و ابنیه اسلامی و تاریخی استان آذربایجان غربی ـ اداره حفظ میراث فرهنگی

7 - حدیقة ناصریه در جغرافیا و تاریخ کردستان علی اکبر وقایع نگار کردستانی ـبه تصحیح محمد رئوف توکلی

8 - مصاحبة آقای سید محمد صمدی با استاد کریم فدایی مجله سروه ی 6

9 - نگاهی به تاریخ مهاباد - انتشارات رهرو 1373 ـ سید محمد صمدی

10 - دانشمندان کرد در خدمت علم و دین - ماموستا عبدالکریم مدرس

11 - شرح حال رجال ایران ـ مهدی بامداد - ج 2 و 3

12 - تاریخ فرهنگ و ادب مکریان - جلد دوم ـ ابراهیم افخمی

13 - تمدن مهاباد ـ محمود پدرام (زوزان)

14 - کرد و کردستان و توابع ـ بابا مردوخ روحانی (شیوا)

15 - تاریخ مشاهیر کرد ـ بابا مردوخ روحانی شیوا

16 - کردها در یک بررسی تاریخی ـ حسن ارفع

17 - مێژووی راپه‌رینی کورد ـ عه‌لائه‌دین سه‌جادی

18 - رۆژمێری چیا سال 1364 شمسی

19 - مصاحبه با حاج ابراهیم حسن پور

20 - نگاهی به آذربایجان ـ ج 2 ـ نوشته ایرج افشارسیستانی

21 - بابک خرم دین دلاور آذربایجان ـ سعید نفیسی

22 - کردستان ـ علی اصغر شمیم ـ مؤسسه انتشاراتی مدّبر

23 - پل‌های تاریخی آذربایجان ـ رحیم هویدا

24 - ایران امروز ـ 1907 میلادی ـ اوژن اوبن

25 - کردستان ـ حبیب اله تابانی

26 - مجموعه عهدنامه‌های تاریخی ایران از عهد هخامنشی تا عصر پهلوی 559 قبل از میلاد تا 1942 ـ انتشارات وزارت امورخارجه شاهنشاهی

27 - سفارتنامه‌های ایران ـ گزارشهای مسافرت و مأموریت سفیران عثمانی درایران دکتر محمدامین ریاحی (انشارات توس)

28 - اسناد و مکاتبات تاریخی ایران (قاجاریه) ج 2 و ج 3 ـ دکتر محمدرضانصیری (انتشارات کیهان)

29 - چێشتی مجێور ـ عه‌بدوڕه‌حمان شه‌ڕه‌فکه‌ندی (هه‌ژار) (پاریس 1997)

30 - فرهنگ فارسی (اعلام ـ 5) ـ دکتر محمد معین

31 - نامه‌های تاریخی ـ ابراهیم صفائی

32 - جغرافیای غرب ایران ـ ژاک دومرگان ـ ترجمه و توضیح دکتر کاظم ودیعی ـ انتشارات چهر تبریز ـ 1339

33 - جغرافیای طبیعی کردستان مکریان با تأکید بر حوضة زاب سعید خضری

34 - قیام 1880 کردستان در اسناد محرمانه بریتانیا جمال میرزا عزیز

35 – یادداشته‌کانم – به‌شی یه‌که‌م - عبدالله احمد رسول پشدری ـ 2 به‌ش ـ به‌شی یه‌که‌م (به‌غدا، وه‌زارتی روشنبیری و راگه‌یاندن، 1992)

36 - چپ در ایران به روایت اسناد ساواک - حزب دمکرات کردستان جلد اول - تهران 1378

37 - باشرفها - چاپ 1343 - ع - راصع

38 – بیره‌وه‌ریه‌کانی ئه‌حمه‌دی حه‌ماغای پشده‌ری - ئاماده کردنی عبدالرقیب یوسف، سدیق ساڵح - سلێمانی / 2001

39 - کوردستان و ستراتێژی ده‌وڵه‌تان - جڵدی 2 - حسین مدنی

40 - ملا ئاواره نووسینی عبداله مینایی

41 - کوردستان له مێژوودا - چاخه کۆنه کان - به شی یه کم - خه سرۆ گۆران

42 – گه‌شتی ریچ بۆ کوردستان 1820 - نووسینی کلودیوس جیمس ریچ ـ وه‌ڕگێڕاوی محه‌مه‌د حه‌مه‌باقی

43 - اسرار محاکمة قاضی محمد و یارانش... - چاپ دوم به انضمام اسناد ومدارک - گردآوری و ترجمة: محمد رضا سیف قاضی

44 - جغرافیای بانه - محمد رئوف توکلی

45 - هفته نامة آبیدر شماره‌های 23 و 24 - احمد شریفی (سردشت در گذر زمان)

46 - آداب و رسوم کردان - از محمود افندی به سعی و اهتمام شرق شناس مشهور روس الکساندر ژابا - ترجمه عزیز محمد پور داشبندی

47 - گزارشها و نامه‌های دیوانی و نظامی امیر نظام گروسی در باره وقایع کردستان در سال 1297 ه ق ـ به کوشش ایرج افشار - (تهران ـ بنیاد موقوفات دکترمحمود افشار یزدی، 1373)

48 - تحقیقات سرحدیه - میرزا جعفر مهندس باشی

49 - قاضی محمد و جمهوری در آینه اسناد - بهزاد خوشحالی - 1380

50 ـ «با نه‌بێته درۆی پاش مردوو» ـ جه‌لیل گادانی

51 ـ یادی یاران 1 ـ ساتێک له گه ڵ مه لا ئه حمه دی شه ڵماشی (مه لا ئاواره) محمدرسول حسن پور ـ 1380

52 ـ مێژووی پشده‌ر ـ به‌رداشته‌کانی تاریخیم له سه‌ر به‌رداشته کانی عه‌بدولڵا ئاغای سیوه‌ڵه ـ عمر سالاری

53 ـ کُردها ترکها عربها ـ سیسیل جی. ادموندز ـ ترجمة ابراهیم یونسی

54 ـ کتێبی «هاورێنامه بۆ مێژووی کوردستان و کورد» نوسینی هاوڕێ باخه وان ـزنجیره ی کتێبی ده زگای چاپ و په خشی سه رده م.

55 ـ گزیدة اسناد سیاسی ایران و عثمانی ـ واحد نشر وزارت امور خارجه ـ ج 1و2 (1369)

56 ـ گزیدة اسناد سیاسی ایران و عثمانی ـ واحد نشر وزارت امور خارجه ـ ج 3و4 (1370)

57 ـ گزیدة اسناد سیاسی ایران و عثمانی ـ واحد نشر وزارت امور خارجه ـ ج 6 (1372)

58 ـ فرهنگ گیاهان دارویی ـ امیر امینی ـ انتشارات طاق بستان

[ پنجشنبه ۱۳ تیر ۱۳٩٢ ] [ ۱:٥٩ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed