<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

تاریخ سردشت

سردشت:
از شهرهای کردنشین در استان آذربایجان غربی ؛ سردشت در جنوب غربی شهر مهاباد در چند کیلومتری مرز ایران و عراق وافع شده است . پیش از هر چیز لازم است پیشینه ی تاریخی منطقه سردشت را اجمالاً توضیح دهیم :
با توجه به اینکه پژوهشها و کاوشهای باستانشناسی تا کنون در منطقه سردشت صورت نگرفته است،اطلاع از دوران پیش از تاریخ این منطقه در پرده ای از ابهام باقی مانده و در هیچ یک از متون و بررسی های منتشر شده نیز اشاره ای به اولین زیستگاهها و استقرارهای سردشت علیرغم طبیعت مناسب و پناهگاههای امن با داشتن چشمه سارهای طبیعی که بی شک از شرایط مطلوب انتخاب مکانهای اولیّه بشری است، نگردیده است . وضعیت جغرافیایی منطقه سردشت در ارتباط با حضور رودخانه گلاس در شمال و شرق و منطقه گرمسیر در جنوب و غرب با دشتهای حاصلخیز که یک سلسله کوهستانهای سر بفلک کشیده را در برگرفته اند به عنوان دو منطقه متمایز زیستی برای تابستان و زمستان که در اصطلاح کُردی « گَرمِن و کوِستان » ] ییلاق و قشلاق [ نامیده می شود ، از موقعیت ممتازی برخوردار بوده است و قطعاً چنین شرایطی نمی تواند بدون اسقرار و استحکام اقوام ساکن پیش از تاریخ فلات باشد . تنها اثر شناسایی شده و به ثبت رسیده این منطقه در فهرست آثار ملّی می توان از تپه رَبَط نام برد که از آن به عنوان یک اثر متعلق به هزاره دوم قبل از میلاد نام برده شده است . درباره دوران تاریخی این منطقه باید به امپراطوری ماد ماد تحت عنوان اقوام ساکن در منطقه با فرهنگهای اوراتوئی – مانائی اشاره نمود . شواهدی که از این دوران بجا مانده در ابعاد معماری ، بقایایی از دژها و قلعه هایی است که بر روی تپه های استراتژیک و ارتفاعات منطقه هنوز هم در قالب ردیف سنگهای درشت و دیوار های قطور دیده می شوند . چنین به نظر می رسد این منطقه بر خلاف مناطق حاشیه ارومیه فعلی حتی از حملات آشوریان نیز مصون مانده و در اواخر دوره ماد از امنیت نسبی برخوردار بوده است . در دوره هخامنشی تاکنون آثاری معرفی نشده است لیکن این منطقه در مسیر لشکرکشی های یونان به ایران بوده و کشف اتفاقی سکّه های یونانی این مطلب را تأیید می کند . در دوره اشکانی باید به جمعیت عظیم این منطقه و وجود قبرستان های تاریخی با خمره های سفالی بزرگ توجه داشت که نشانه ی حضور مردمانی فعال و جنگجو ساکن در منطقه حساس ، برای اجرای مقاصد نظامی ارتش پارت می باشد. در دوره ساسانیان نظر به شرایط اقتصادی و امنیت راهها و ارتباط این منطقه به عنوان مسیری در راههای منتهی به غرب و مدائن و اهمیت دو منطقه شیزدر تخت سلیمان فعلی و تیسفون در سواحل دجله و برخورداری از رفاه نسبی جمعیت ساکن در دامنه کوهستانهای منطقه و اطراف رودخانه ها و چشمه ها قابل توجه و امید است با انجام پروژه های باستانشناسی به شواهدی از این دوره دست یافت هر چند تا کنون چهار طاقی یا بنایی از دوره ساسانی که دارای گچبری این دوره و عوامل معماری شاخص باشد شناسایی نشده است . ( تلخیص از یادداشتهای جناب فایق توحیدی ، باستان شناس و عضو هیئت علمی سازمان میراث فرهنگی کشور )
در سردشت فعلی در قسمت شمال غربی ، شهر قدیمی نیِزه رو ( Nezaroo ) قرار داشته است که به فاصله یک کیلومتری در کنار چشمه ای بنیان شده بود و در باب وجه تسمیه آن داستان را هم نقل می کنند .
اینکه از چه زمانی نام سردشت بکار گرفته شده به درستی معلوم نیست و آیا قبل از نام نیزه رو ، سردشت بکار گرفته می شد یا بعد از متداول گشت نیاز به تحقیقات بسیار عمیقی دارد ، در کتاب فتوح سواد العراق هم نامی از سردشت برده نشده در حالیکه از شهرباری در نزدیکی آن ذکری به میان آمده است . آنچه یقین است اینکه واژه سردشت در متون تاریخی و جغرافیای بعد از اسلام تا دوره متأخر یعنی از دوره صفویان به بعد ثبت و ضبط نشده و حتی در کتاب نزهة القلوب حمدالله مستوفی هم نیامده است . در متون جغرافیایی قرن سوم و چهارم و پنجم بویژه مسالک و ممالک از سلَق زیاد  سخن رفته که به احتمال بسیار قوی با منطقه سردشت است ، و اینکه سلَق چرا با سردشت منطبق است و بعد از زبان شناسی هم قابل مطالعه است زیرا محل تلاقی سه راه مهم تجاری و کاروانرو بوده است و که شهرزور و مراغه و دینور را به قول صاحبان مسالک و ممالک به هم متصل می نمود و راههای این سه مرکز عمده از طریق سلَق به هم متصل می شد که موقعیت منطقه سردشت دقیقاً در وسط آنها قرار گرفته است و در زبان عربی هم سلَق می تواند سه لک      ( سه شاخه ) کردی باشد که همان معنی سه راه را القاء می کند . علاوه بر آن ابودُلف در سفرنامه اش (ص 54) پس از گذارشی از کردهای هذبانی ، می نویسد : « و دهات آنجا را تا حدود «سلَق» و «دینور» و توابع «شهروز» وسعت دادند »  پس مینورسکی در تعلیقات خود  در باب  محل  سلَق می گوید : « توسعه نفوذ هذبانی ها تا بالای سلق  (Salaq) و شهرزور و دینور صحیح به نظر میرسد. سلق بخشی است که خصوصاً در حوادث قرن سوم هجری ( نهم میلادی ) از آن ذکر شده است . یکی از دو سلق که متعلق به  « احمد به روح العودی » بوده با بخش « لاجان » امروز واقع در غرب ساوجبلاغ مطابقت دارد و رشته کوههای مرزی ( گردنه « زنوی شیخ » ) آنرا از « سلق غربی » متعلق به « بنی الحسن الحمدانی » جدا می سازد . این بخش با بخش کنونی « رواندوز » تطبیق می کند .   ( سفرنامه ابودلف ، ص 115 ). می بینیم که مینورسکی آن را دو منطقه بسیار نزدیک به سردشت منطبق می داند . و نیز ابن خرداد در کتاب المسالک و الممالک ( ص 97 ) مینویسد : از روستاهای ناحیه آذربایجان است . و اما درباره اشتقاق سردشت و استعمال این کلمه تحقیق ممتعی را بایسته است .

منبـع :
تاریخ سردشت :
فتوح سواد العراق (نخستین تاریخ فتوحات اسلام در کردستان )
به روایت محمد بن عمر واقدی
ترجمه و تحشیه : استاد عبدالعزیز واعظی سردشی
مقدمه و تصحیح و تعلیقات : نادر کریمیان

ما نمی توانیم کسی را دوست بداریم بی انکه بی اختیار بخواهیم او را در قلبمان جای دهیم حال آنکه بودن یعنی : بخشش قلب به انان که دوست داریم بی انکه انان را به خود بخوانیم.
[ چهارشنبه ۱٢ تیر ۱۳٩٢ ] [ ۸:٤٥ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed