<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

بررسی پدیده پیک‌نیک در میان کردها:

مطالعه موردی شهر پیرانشهر (مجنون آموسی  -   کامران فاتح)




بررسی پدیده پیک‌نیک در میان کردها: مطالعه موردی شهر پیرانشهر (مجنون آموسی / کامران فاتح)

این مقاله در چارچوب همایش « آیین، طبیعت و اوقات فراغت : پیک‌نیک » در کاشان(12-14  اردیبهشت 1386) که خبر آن پیشتر بر روی همین  پایگاه آمد بود،  ارائه شده است  که خلاصه ای از آن را در اینجا می خوانیم. این مقاله به صورت  پاور پوینت ارائه شد که به همان شکل آورده می شود و در آینده به شکل یک مقاله مستقل به چاپ خواهد رسید.


بیان مسئله
-    کردها همواره در طول تاریخ ایام فراغت خود را در میان مناظر طبیعی می‌گذرانده‌اند و تا امروز پیوستگی‌شان را با طبیعت حفظ کرده‌اند. در مواردی خاص آنها مجبور بوده‌اند که از طبیعت فاصله بگیرند. امروز که کار کردن بیشتر از گذشته فعالیتی اقتصادی ( در معنای سرمایه‌دارانه آن) محسوب می شود، پیک‌نیک رفتن نیز بیشتر از گذشته مورد توجه واقع می‌شود. در بین کردهای سراسر کردستان می توان به مواردی اشاره کرد که که در آن مکان هایی برای تفریح و پیک نیک برجسته شده اند. به عنوان مثال در سلیمانیه مکانی چون سرچنار، در اربیل ( هه‌ولیر) جایی چون قلا ( قلعه) ، سنندج جایی چون آبیدر و ... به عنوان مراکز پیک‌نیکی منطقه‌ای برجسته شده‌اند این در حالی است که مراکز کمی فرامنطقه‌ای هستند برای این نمونه می توان به منطقه دوکان در کردستان عراق اشاره کرد. در بقیه موارد در کردستان با سایت های کاملا محلی مواجه هستیم که در اینجا هم روی یک سایت منطقه‌ای به نام پردانان متمرکز می شویم.

پرسش‌ها
-    فضاهای انتخاب شده برای پیک‌نیک از چه ویژگی‌هایی برخوردارند؟
-    رفتارهای مردم در پیک‌نیک شامل چه مواردی است؟
-    انواع پیک‌نیک رفتن شامل چند مورد است؟ یا به عبارتی گونه‌شناسی انواع پیک‌نیک کدام است؟
-    رواج و شیوع پدیده پیک‌نیک در دهه اخیر به عواملی بستگی دارد؟

توصیفی کلی از موقعیت پردانان /perdanan/
-    پردانان در 30 کیلومتری شرق پیرانشهر واقع شده است.
-    دره‌ای نسبتا عمیق که دارای مناظر طبیعی زیبا چون کوه، انواع درختان، رودخانه، پوشش گیاهی زیبا، غار و انواع پرندگان است.
-    در صورت تحرک فضایی، افراد می‌توانند به دیدن آبشار خرپاپ/xærpap/  و جنگل‌های آن، کوه‌پیمایی، ماهیگیری و شنا در فصل مناسب بپردازند.
-     راه آسفالته آمد و شد را به این مکان آسان کرده است.
-    این مکان در مسیر پیرانشهر به سردشت واقع شده است.
-    همچنین این مسیر نزدیکی زیادی به مرز ایران و عراق دارد.

 
ویژگی‌های فضاهای پیک‌نیک
-    این فضاها در حواشی شهر قرار دارند.
-    این فضاها بیانگر ویژگی‌های ملی، مذهبی‌، تعلق سرزمینی و طبیعی بودن هستند.
-    اگر چه در برخی موارد نظارت اجتماعی وجود ندارد اما قانون خانواده در آنجا حاکم است ( نقش‌های سنی و جنسی کماکان حضور دارند).
-    در اکثر این فضاها با سه عنصر آب، درخت و سبزه‌زار روبرو هستیم.
-    همه این فضاها فاقد امکانات رفاهی بهینه هستند.
-    زندگی اجتماعی به نوعی در فضاهای پیک‌نیک بازسازی می‌شود.

رفتارهای رایج (مشاهده شده در یک روز تفریحی)
-    خوردن ( کباب کردن، آش پختن، میوه و تنقلات و نوشیدنی‌ها و...)
-    رقص و پایکوبی در گروه‌های مردانه و مختلط
-    رفتارهای هویتی ( مثل سرودهای ملی‌گرایانه، حماسی، حمل پرچم بر روی دوش و به صورت پشتند ( کمربند پارچه‌ای مردانه)
-    بازی‌ها و ورزش‌های گوناگون
-    استراحت و خواب
-    دید و بازدید از خانواده‌های آشنا و دوستان و هم‌ولایتی‌ها
-    کوه‌پیمایی و پیاده‌روی
-    چیدن گیاهان صحرایی ( مخصوص زنان)
-    گوش دادن به موسیقی به دو صورت آرام ( در محدوده خانواده) و بلند ( که شعاع خاصی را پوشش می‌دهد)

انواع مختلف پیک‌نیک
-    1) پیک‌نیک‌های خانوادگی ( که معمولا تلاش می‌شود با حضور تمام فرزندان یک خانواده انجام گیرد): در این پیک‌نیک خانواده‌ها در محلی که از دیگران متمایز باشند در محل پیک‌نیک با هم جمع می‌شوند. این خانواده‌ها ترجیح می‌دهند که به جاهایی بروند که امکان آمد و شد با ماشین وجود دارد و برای جابجایی مشکل چندانی به وجود نیاید، از طرف دیگر به جاهایی که با سایر خانواده‌ها قطع ارتباط شود نیز نمی‌روند. در این نوع پیک‌نیک تقسیم‌بندی‌های فضایی، جنسی و سنی را می‌توان مشاهده کرد. در برپایی این گونه پیک‌نیک‌ها زنان نقش پررنگی دارند.

-    2) پیک‌نیک‌های دوستانه ( معمولا چند نفر از دوستان پسر که وجه مشترک خاصی با هم دارند): این نوع پیک‌نیک هم از لحاظ نحوه انتخاب مکان و هم از لحاظ ترکیب با پیک‌نیک‌های خانوادگی تفاوت می‌کند. گروه‌های دوستانه در پیک‌نیک کنترل و نظارت اجتماعی کمتری را بر خود اعمال می‌کند و در رفتارهای خوراکی ( مصرف الکل) و شوخی ها از وضعیت متعارف خارج می شوند.
خانواده‌ها در فضای پیک‌نیک چگونه مستقر می‌شوند
-    خانواده‌های آشنا سعی می‌کنند در محل‌های نزدیک به هم بنشینند تا هم احساس امنیت کنند و هم در برخی موارد با هم شوخی کنند.
-    مرز بین خانواده‌ها از طریق ماشین و یا درختان و چادر مشخص می‌شود.
-    معمولا زیر انداز و یا قالیچه‌ای حوزه خصوصی یک خانواده را مشخص می‌کند.

دلایل رواج پیک‌نیک به عنوان یک رفتار فرهنگی
-    گسترش رسانه‌های گروهی چون تلویزیون و ماهواره
-    بهبود نسبی وضعیت راه‌ها
-    کاهش دغدغه‌ها امنیتی از حیث وجود مین و سایر موارد ناامنی در فضاهای تفرجگاهی
-    رقابت و چشم و همچشمی اجتماعی (پیک‌نیک رفتن به عنوان یک نوع کلاس مطرح می‌شود)
-    بالابودن سطح اشتغال ( و لو به صورت کاذب) در بین مردان
-    خانه‌نشین بودن زنان و تمایل آنها برای بیرون رفتن

تاثیر رسانه‌ها و فرهنگ‌های دیگر بر توسعه فرهنگ گردش
-    مناطق و مردم کردستان عراق و کردهای سایر مناطق جهان که از ماهواره‌ها نمایش داده می‌شوند تاثیر مستقیمی بر رونق این فرهنگ علی‌الخصوص از طرف زنان دارد.
-    برنامه‌های تلویزیونی کشور در رواج این فرهنگ کمک شایانی می‌کنند.
-    رفتارهای موسیقایی و سرزندگی و رقص‌های مختلف از تاثیرات کردهای سایر مناطق است.
-    سبک زندگی و رفتارهای مصرفی از تاثیرات فرهنگ ایرانی است که در سریال ها و گزارش های تلویزیونی بازتاب می یابد.

پیک‌نیک به عنوان یک عرصه هویتی
-    پیک‌نیک فضایی است که در آن هویت‌های مختلفی ظاهر می‌شود.
-    این هویت‌ها عموما قومی، محله‌ای هستند.
-    هویت‌های محله‌ای به صورت دسته‌های هم‌روستایی و فامیلی خود را نشان می‌دهند.
-    در برخی موارد بین این دسته‌ها تنش‌هایی هم به وجود می‌آیدکه بعد از پیک‌نیک نیز تداوم می‌یابند.

پیامدهای مثبت
-    تقویت انسجام اجتماعی
-    ایجاد نشاط در کانون خانواده
-    فراهم آوردن زمینه‌های آشنایی دختران و پسران
 
پیامدهای منفی
-     تخریب محیط زیست به صورت ریختن آشغال و زباله در محیط به رغم توزیع کیسه‌های زباله
-    اقدام به مصرف مواد الکلی و از  دست دادن حالت طبیعی
-    دعواها و تنش‌هایی که در محیط به واسطه فشردگی، ایجاد مزاحمت و اثرات آن مصرف به وجود می‌آید.
-    در برخی از موارد دامنه دعوا به روزهای دیگر هم کشیده می‌شود.

پتانسیل‌های توسعه فرهنگ پیک‌نیک
-    وجود سایت‌های تفریحی زیاد و خوش آب و هوا
-    بالا رفتن سطح رفاه
-    سست شدن ارزش‌های مردسالارانه
-    پیک‌نیک رفتن به عنوان یک فرهنگ در حال شکل‌گیری است.
-    تمایل بیش از اندازه زنان به بیرون رفتن
-    زنده کردن تعلق‌های سرزمینی ( با توجه به اینکه بیشتر افراد خاستگاهی روستایی دارند).

موانع توسعه فرهنگ تفریح و گردش در شهرستان پیرانشهر
-    پایین بودن خدمات و تاسیسات بین‌راهی و نیز در فضاهای تفرجگاهی
-    عدم تبلیغ و اقدامات لازم به منظور معرفی جاذبه‌های توریستی
-    پایین بودن نسبی امنیت فضاهای تفرجگاهی ( با توجه به اینکه پیرانشهر یک شهر مرزی است و قاچاقچیان کالا از همه مسیرها در رفت و آمدند).
-    توزیع نامناسب رفاه اقتصادی
-    برخورد کشاورزان و باغداران با کسانی که به مزارع و باغات آسیب می‌رساند.

نتیجه گیری و سخن نهایی
با گسترش رفاه اجتماعی و پیچیده شدن مکانیزم های زندگی نیاز به استراحت و تمدد اعصاب بیش از گذشته احساس می شود. رشد جمعیت شهرنشین و کاهش روابط همسایگی و نیز دورافتادگی انها از مکان های اولیه زندگی میل به بازگشت به طبیعت و گذران ساعاتی از زندگی در مکان هایی که متعلق به آن هستند را  افزایش داده است. در این میان سایت های تفریحی و فضاهای پیک نیک به دلیل تساهل در اجرای قانون و اصولا نبود انتظارات اجتماعی و قانونی مکان مناسبی برای بروز و تجلی هیجانات جمعی است، یعنی افراد می توانند با خیال راحت‌تری به بازی، ورزش، دغدغه های سیاسی و اجتماعی بپردازند و نیز بهتر از فضای شهری می توانند به بازسازی موقتی زندگی روستایی و در پاره ای موارد به بازسازی زندگی عشایری خود بپردازند

[ دوشنبه ۳ تیر ۱۳٩٢ ] [ ۳:٢۸ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed