<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان


چکیده

صنعت توریسم اکنون به عنوان صنعتی پویا با ویژگیهای توسعه مدارانه خود، بخش مهمی از فعالیتهای تولیدی را در جهان (پیشر فته) و (رو به رشد) به خود اختصاص داده است. رشد این صنعت در هر کشور، نیاز به استراتژی مناسب و برنامه ریزی و مدیریت بالنده دارد. هدف این پژوهش ارزیابی و امکان سنجی توانمندی جذب گردشگری شهرستان پیرانشهر با استفاده از مدل بر رسی swot است. در این مدل ارزیابی کننده در نقاط ضعف، قوت، فرصت و تهدیدها بهترین راهبرد برای فرایند برنا مه ریزی راهبردی صنعت گردشگری محسوب می شود. روش جمع آوری داده ها و تحلیل اطلاعات استفاده نیز بیشتر اسنادی، توصیفی – تحلیلی است. یافته های تحقیق از بررسی توانایی های این شهرستان در زمینه صنعت نوپای گردشگری، حاکی از این واقعیت است که این شهرستان به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی خود و واقع شدن بین دو کشور ایران و عراق، داشتن آب و هوای مطبوع و دلپذیر و بهره مندی از مناظر چشم نواز طبیعی و تاریخی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای بزرگ گردشگری کشور را دارا است. مانع اساسی و ضعف بزرگ در راه رسیدن به این هدف به تعدد تصمیم گیران و مسائل مدیریتی و ضعف در زیر ساخت ها باز می گردد. راهکارهای این پژوهش در بهینه سازی وضع موجود و ساماندهی صنعت گردشگری در این استان می باشد.

واژگان کلیدی:گردشگری، صنعت گردشگری، امکان سنجی، پیرانشهر.

مقدمه

در دنیای امروز صنعت گردشگری یکی از مهمترین بخش‌هایی است که در اقتصاد هر کشور در زمینه اشتغالزایی و کسب درآمد می‌تواند تاثیرگذار باشد اگرچه وجود برخی نگرانی‌ها و دغدغه‌ها برای سرمایه‌گذاری و توجه به این حوزه با تردیدهایی مواجه شده است اما وجود جاذبه‌های طبیعی، اقلیم‌های متفاوت جغرافیایی به همراه میراث و تمدن بشری دست مایه‌های گرانقدری است که می‌تواند تحولات بنیادین در عرصه‌های مختلف به همراه داشته باشد.

جا به جایی انسان ها در طول تاریخ یکی از موثرترین عوامل تحول زا در محیط های انسانی بوده و آثار اقتصادی، اجتماعی و کالبدی فراوانی را به دنبال داشته است. جابه جایی های مذکور با ملحوظ داشتن عنصر تفریح و تفرج با اشاعه تمدن صنعتی و توسعه ارتباطات در سده گذشته گستردگی خاصی یافته و از حالت یک فعالیت فرعی و فراغتی به یک نیاز اساسی در برنامه ریزی های توسعه تبدیل شده است (قربانی،1382). جهانگردی از مهم ترین فعالیت های انسان معاصر است که همراه با به وجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، منش و روش زندگی انسان ها را دگرگون می سازد، ضمن آن که تحولاتی بنیادی در اوضاع و شرایط اقتصادی، فرهنگی و آداب و رسوم مردم به وجود می آورد (محلاتی،1380). امروزه فعالیتهای گردشگری به عنوان بخش چهارم فعالیتهای انسان پس از کشاورزی، صنعت و خدمات محسو ب می گردد و کارشناسان پیش بینی می کنند که در سال 2020 میلادی به عنوان سو دآورترین صنعت جهان درآید، به طو ریکه از آن به عنوان صادرات نامرئی که مر کز اقتصادی آن شهر ها هستند نام برده شده است(مو حد،1381) صنعت گردشگری در ایران علیرغم داشتن جاذبه های فراوان نقش بسیار مهمی در اقتصادکشور ایفا می کند از طرفی جهانی شدن از طریق مرززدایی، تسهیل در مقررات آمد و شد و بهبود در امر حمل و نقل و ارتباطات می تواند در افزایش گردشگران بین المللی و تحول این صنعت بسیار موثر باشد(قادری،اسماعیل،1383). جهانگردی که از مهم ترین عوامل عمران نواحی است فعالیتی ارز آور و متعادل کننده است که موجب توسعه اقتصادی و اجتماعی در سطح منطقه شده و توزیع عادلانه در آمد و همچنین اشتغال زایی را همراه دارد (هادوی،1387) یکی از راه های درمان بیماری اقتصاد این سرزمین، تنوع بخشیدن به منابع کسب درآمد ارزی است و با توجه به شرایط جغرافیایی، طبیعی، مادی، فرهنگی و تاریخی و ...، ایران زمین، جلب جهانگردان خارجی، یکی از راه ها و شاید مهم ترین راه وصول به این مهم است(محلاتی،1377). شناسایی و معرفی جاذبه های طبیعی، آثار تاریخی و یادمان های باستانی و فرهنگی ایران از اقدامات موثری است که می تواند در توسعه جهانگردی و کسب درآمد بیشتر مفید و موثر باشد.

به جهت این که قابلیت های جهانگردی و ایرانگردی شهرستان پیرانشهر، جایگاه واقعی خودش را در سطح بین المللی و حتی در سطح کشور به دست نیاورده، در راستای مطالب فوق سو الات زیر قابل مطر ح می باشد :

1 – موانع، محدودیت ها و تنگناهای توسعه صنعت توریسم شهرستان کدامند ؟

2-عمده راهبردها و برنامه ریزیها جهت توسعه این صنعت درپیرانشهر به چه صورت است ؟

3 – راهکارهای جذب گردشگر به این شهرستان چیست ؟

این پژوهش بر آن است با شناخت و معرفی جاذبه ها و قابلیت های جهانگردی شهرستان و بررسی موانع و تنگناهای توسعه آن گام ارزنده ای را در توسعه این صنعت برداشته و افق های تازه و امید بخشی را در توسعه شهرستان با رسیدن به اهداف ذیل به ارمغان بیاورد؛

1 – شناسایی و معرفی توان های منحصر به فرد جهانگردی در شهرستان پیرانشهر به عنوان یک منطقه مستعد جهانگردی

2 – شناخت و ارزیابی اثرات توسعه جهانگردی بر رشد و توسعه شهرستان پیرانشهر در زمینه های مختلف اقتصادی و اجتماعی و ...

3 – ارائه راه حل های مفید و برنامه ریزی شده در جهت رفع مشکلات و تنگناهای جهانگردی در شهرستان پیرانشهر

روش پژوهش

روشهای پژو هش عمدتا مبتنی بر ما هیت مو ضوع و اهداف هر پژوهش تنظیم می شود. این رو شها دارای دوگو نه اصلی توصیفی و تحلیلی است. در پژوهش حاضر نیز از دو روش فو ق بهره گرفته شده است. بد ین منظور از طر یق مطالعه کتابخانه ای اقدام به جمع آوری اطلا عات پر داخته شده است. منابع موجود اطلا عات ذیقیمتی از محدوده مورد مطالعه را در اختیار گذاشته که اغلب این اطلاعات از طریق مطالعات میدانی قابل د سترس نمی باشد. آمار و اطلاعات مورد نیاز پژوهش نیز با مر اجعه مستقیم به مراکز آماری و اطلاعاتی چون مرکز آمار ایران، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان و سازمان میر اث فرهنگی استان و شهرستان انجام گر فته و نیز از سایتهای اینترنت و با نکهای اطلاعاتی و کتا بخانه های دانشگاهی استفاده و گردآوری شده است و بخش تجزیه و تحلیل داده ها نیز با تکیه بر مطالعات تو صیفی و مشاهدات عینی و با استفاده از مدل (SWOT) انجام گر فته است.

صنعت توریسم در ایران

سازمان جهانی توریسم در گزارشی در مورد توریسم در ایران به سال 1998 متذکر می شود با این که این صنعت در ایران با رشد 21 درصدی در میزان ورود توریستهای بین المللی و افزایش 22 درصدی در درآمدهای حاصل از این صنعت مواجه بوده است، ولی این ارقام در مقام مقایسه با پتانسیل های توسعه توریسم در این کشور بسیار ناچیز است همچنین طی این سال 73 % توریستهای بین المللی وارد شده به ایران از کشورهای همسایه، 7 % از سایر کشورهای خاورمیانه و 20 % باقی مانده از سایر نقاط جهان به ایران آمده اند. به عبارت روشن تر، بر اساس آمار موجود، بزرگترین بازار توریسم ایران کشورهای همسایه آن می باشد. طبق آمار سال 1378، آذربایجان و ترکیه بزرگترین بازار جهانگردی برای ایران هستند (حیدری،1382). در گزارش نشریه سازمان جهانی جهانگردی در سال 2002، ایران از نظر تعداد گردشگر خارجی شصت و هفتمین کشور در سطح جهان و از نظر درآمد حاصل از گردشگری هفتاد و دومین کشور می‌باشد. در سال 2000 میلادی، تعداد جهانگردانی که وارد ایران شده‌اند در حدود 002/0 تعداد جهانگردانی است که در جهان مسافرت کرده‌اند (در حدود 2/0 درصد)، از طرفی درآمدی که ایران از محل جهانگردی کسب نموده در حدود 001/0 کل درآمدی است که کشورهای مختلف جهان از محل جهانگردی کسب کرده‌اند (در حدود 1/0 درصد). رتبه ایران در میان کشورهای خاورمیانه در زمینه تعداد گردشگر ورودی خارجی 7 و در زمینه کسب درآمد حاصل از ورود گردشگران خارجی نیز 7 می‌باشد (سازمان جهانی توریسم،2003). برای شناسایی جایگاه گردشگری ایران در بین کشورهای مختلف آسیایی و همچنین درآمد حاصل از ورود جهانگردان به ایران، جدول ذیل ارائه شده است.

 

 

 

 

 

 

جدول شماره(1): جایگاه و میزان درآمد حاصل از گردشگری ایران در بین کشورهای خاورمیانه در سال 2000 میلادی

ماخذ: سازمان جهانی تو ریسم(2003)

نمودار شماره(1): درآمد حاصل از گردشگری ایران در بین کشورهای خاورمیانه در سال 2000 میلادی

 ران از نظر جاذبه های گردشگری و تاریخی جزو ده کشور اول جهان محسوب می شود این در حالی است که این کشور نتوانسته سهمی درخورجایگاهش ازگردشگری بین المللی داشته باشد. به طوری که حتی وجود آثاری چون تخت جمشید، نقش رستم و چغازنبیل و گنبد تاریخی سلطانیه که در فهرست میراث جهانی یونسکو هم به ثبت رسیده اند و همچنین تنوع اقلیمی و چهار فصل بودن کشورمان تاکنون موفق به توسعه صنعت گردشگری نشده است.

معرفی محدوده موردبررسی

شهر پیرانشهر مرکز شهرستان پیرانشهر در استان آذربایجان غربی با پهنه‌ای حدود 6 کیلومتر مربع در جنوب غربی این استان در 36 درجه و 42 دقیقه و 15 ثانیه عرض شمالی و 45 درجه و 8 دقیقه و 30 ثانیه طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد. (جعفری- 1362- ص-7)

پیرانشهر در گذشته «جلگه لاهیجان پیران» نامیده می‌شده است. ظاهراً بعدها عشایر چادرنشین در این دشت خانه ساخته و در آنجا زندگی می‌کرده‌اند. در گویش کردی «خانه» به معنی خانه‌های پهلوی هم است از این رو این محل را «خانه» نامیدند. خانه که در 1329 هـ .ش تابع دهستان پیران شهرستان مهاباد بود به دلیل قرار گرفتن در کنار مرز ایران و عراق، از جایگاه نظامی و استراتژیک ویژه‌ای برخوردار بوده است در اوایل دوران پهلوی آبادی خانه از نظر نظامی تقویت شد و در آن پادگان، مرزبانی و گمرک ایجاد گردید و اندک اندک آباد شد و گسترش یافت و شکل شهر به خود گرفت. در سال 1349 اسم این شهر از خانه به پیرانشهر – به دلیل سکونت ایل پیران در این منطقه – تغییر یافت. (افشار سیستانی – 1378- ص- 224).

مساحت محدوده شهر طبق محاسبات طرح توسعه پیرانشهر حدود4464818 مترمربع می‌باشد و یک نوار کمربندی که از شمالغرب شهر شروع شده و با گذر از شرق شهر به جنوبغربی می‌رسد آنرا احاطه کرده است. ابتدا و انتهای این نوار کمربندی به وسیله ارتفاعات غرب پیرانشهر به هم وصل شده است طول نوار مذکور حدود 11572 متر می‌باشد.

محدوده شهر پیرانشهر طبق پیش ‌بینیهای طرح توسعه سال 1374، برای یک دوره دهساله (تا سال 1383) و برای جمعیت 47577 نفر در نظر گرفته شده است. منتهی به دلیل هجوم جمعیت در خلال سالهای 74 تا 85 (به خاطر فعالیت بازارچه مرزی) رشد جمعیت شهر آهنگ بیشتری گرفته و هم‌اکنون (سال85) محدوده مذکور به طور کامل ساختمان شده و خارج از محدوده نیز ساخت و ساز صورت گرفته و محدوده پیشنهادی طرح توسعه در حدود چهار سال زودتر از زمان پیش‌بینی شده تکمیل ظرفیت گردیده است. به همین دلیل در سال 79، با تصویب استانداری و به صورت طرح هادی، یک قطعه زمین به مساحت45 هکتار واقع در جنوب شهر که قبلاً جز حریم شهر محسوب می‌گردید به محدوده فعلی شهر اضافه شده و هم‌اکنون قطعات زمین در آن منطقه واگذار شده است. این امر استانداری را بر آن نموده که در سال 81 و دو سال قبل از اتمام دوره قبلی، طرح توسعه جدید را اجرا نماید که هم‌اکنون در دست بررسی و تصویب است .

 

ماخذ: نگارندگان نقشه شماره 1- موقعیت شهرستان پیرانشهر در کشور

تحلیل swot ازقابلیتهای گردشگری شهرستان پیرانشهر:

در این طرح تحلیل swot در قالب جدولی طراحی شده و مراحل آن به شرح زیر می باشد

1- تهیه فهرستی از از فرصتها ،تهد یدها ،نقاط قوت وضعف در قالب جداول

2- تشریح و تفسیر هر یک از فرصتها، تهد یدها، نقاط قوت و ضعف در قالب (تحلیل برنا مه ریزی توسعه فضایی نا حیه ای به روش swot). (حکمت نیا ،موسوی،1384). برنامه ریزی برای توسعه گردشگری درگرو بررسی دقیق و شناخت از منطقه مورد مطالعه و مستلزم دسترسی به مدلهای برجسته ای برای تحلیل برنامه ریزی است. شناخت واقع بینانه قوّت¬ها و ضعف¬های درونی و ارزیابی دقیق فرصت¬ها و تهدیدهای محیطی یکی از روش های علمی برنامه¬ریزی و مدیریت راهبردی (SWOT Analysis) است. swot analysisاهداف را روشن ساخته و وضعیت موجود را شفاف می‌کند و فرآیند برنامه‌ریزی و تدوین اهداف را برحسب واقعیتهای موجود ساماندهی و در نهایت نتایج و دست‌آوردها را مستند به عینیت می‌نماید. لذا با استفاده از این تکنیک می توان کلیدی‌ترین عوامل و مؤلفه‌های مؤثر بر حیات گردشگری محدوده مورد مطالعه را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد .

 

 

جدول شماره 2 - نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها

پارامترها نقاط قوت نقاط ضعف فرصتها تهدیدها

منابع طبیعی داشتن آب و هوای معتدل کوهستانی - جنگلهای سرسبز دره ها و رودهای پرآب نامناسب بودن مراکز دفع زباله‎های شهری تنوع پوشش گیاهی، ترکیب جنگل‎ها، بیشه‎زارها، بوته‎زارها در سطح شهرستان- قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی ایران به عراق وجود مناطق پاکسازی نشده از مین های جنگ تحمیلی

عوامل فرهنگی و اجتماعی داشتن روحیه مهمانداری و مهمان‌پذیری ساختار جمعیتی جوان کمبود حجم برنامه‌های فرهنگی- کمبود نیروی انسانی متخصص و آموزش دیده در بخش گردشگری نزدیکی فرهنگی با شهرهای شمالی کشور عراق - جوان بودن جامعه و امکان بهره‌گیری از استعدادهای آنان فقدان نگرش اقتصادی به فعالیتهای بخش اجتماعی و گردشگری

تأثیر مخرب فن‎آوریهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی

توزیع نامناسب و ناعادلانه امکانات بخش فرهنگی در مقیاس ملی و استانها

عوامل اقتصادی تنوع قابل ملاحظه منابع گردشگری وجود بازارجه های مرزی در شهرستان کمبود برنامه های منسجم تبلیغاتی و بازاریابی جهت صنعت گردشگری کمبود نیروی انسانی شاغل در بخش گردشگری- آمادگی بخش خصوصی جهت پذیرش آموزشهای امور مرتبط به گردشگری ضعیف بودن اعطای تسهیلات بانکی برای تحرک بخشی بخش خصوصی متقاضی فعالیتهای گردشگری

عوامل زیست محیطی رودخانه هایی پر آب و دائمی - ییلاقهای سرسبز و قله های مرتفع (قندیل‌) حیوانات وحشی بومی(گراز و خرس) آلودگی آبهای جاری اطراف شهر شکار و صید غیرمجاز وجود شرایط مناسب برای اصلاح و احیای مراتع در شمالغرب کشور تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی چرای مفرط و خارج از ظرفیت و بوته‌کنی

توسعه زیر ساختها قابلیت جمعیت‌پذیری استهلاک و استفاده بیش از حد از جاده‌های موجود- کمبود اعتبار لازم و کافی جهت حفاظت و نگهداری از راههای موجود- کمبود وجود هتل در شهرستان عبور گردشگران انبوه خارجی کمبود اعتبار لازم و کافی جهت حفاظت و نگهداری از راههای موجود- عدم استقرار کامل شبکه اورژانس و فوریتهای پزشکی

ماخذ: نگارنده

پتانسیلهای توریستی پیرانشهر

از اهم جاذبه های گردشگری این شهرستان می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1 . جنگلهای سرسبز و خوش آب و هوای پردانان

این جنگلها در 22 کیلومتری جنوب پیرانشهر و بر سر راه جاده پیرانشهر به سردشت واقع گردیده است که جاری بودن رودخانه دایمی و خروشان پردانان که یکی از سرچشمه های اصلی رود زاب کوچک است بر زیبایی آن دوچندان افزوده است. این جنگلها که تا برفهای دایمی کوههای مرزی ایران و عراق امتداد دارند توجه هر طبیعت گردی را به سوی خود جلب میکند.

2. سرزمین سنگهای افسانه ای روستای خورنج

شهرستان پیرانشهر دارای روستاهای متعددی است که هریک در صورت توجه بیشتر می تواند به عنوان یک از روستاهای هدف گردشگری قلمداد شود که از آن جمله می توان به روستای دایه شیخی با قبرستانی وسیع، توده درخت نارون کم نظیر، توده فشرده و وسیع رز زرد اشاره کرد . البته شاخصترین روستای منطقه روستای خورنج می باشد این روستا در 20 کیلومتری شمالشرقی پیرانشهر و بر سر راه پیرانشهر به مهاباد واقع گردیده است. در مجاور این روستا، منطقه ای پوشیده از سنگهای عظیم الجثه قرار دارد که به طور شگفت انگیزی بر روی هم انباشته شده اند . توگویی دست معماری توانا این سنگها را این چنین با ظرافت تراش داده تا باغ وحشی سنگی درست کند.

3 . بازارچه کالاهای خارجی پیرانشهر

یکی از مهمترین جاذبه های پیرانشهر این بازارچه است که در امتداد خیابان امام واقع است و بیشتر مسافران هم به نیت بازدید و خرید از آن به این شهر مسافرت می کنند. خرید از بازارچه این شهر به دلیل مرزی بودن و پایین بودن قیمتها و تنوع مارکها بسیار مورد علاقه خانواده ها و گردشگران می باشد. همچنین بازارچه مرزی تمرچین به عنوان یکی از پررونق ترین بازارچه های کشور سهم بالای درترانزیت کالا و مسافر دارد.

4 . منطقه عملیاتی حاج عمران

شهرستان پیرانشهر در طول هشت سال دفاع مقدس، در خط مقدم جبهه حق علیه باطل شاهد رشادتها و جان فشانیهای جوانان سلحشور این مرز و بوم بوده و یاد و خاطره آنها را برای همیشه گرامی خواهد داشت. در رابطه با این مورد هر ساله کاروانهای زیادی از بسیجیان و عاشفان انقلاب در قالب کاروان راهیان نور از مناطق عملیاتی این شهرستان دیدن کرده و یاد و خاطره شهدا را زنده می کنند.

5 . کوه مرتفع قندیل

علاقه به ورزشهای کوهنوردی و صخره نوردی و اکوتوریسم هر ساله در فصول بهار و تابستان تعداد زیادی از علاقمندان به این ورزشها و تفریحات را به کوههای مرتفع و دره های سرسبز پیرانشهر می کشاند. مناطقی مانند : دوله نی، بادین آوی، حاجی برایم، آوخوارده، دالاوان، قلات شای، کانی زرد، زیوکه و . . . همه ساله مورد هجوم علاقمندان به طبیعت و کوهنوردان قرار می گیرد.

6 . آبشار خرپاپ

کوهها و جنگلها و دره ها و رودهای منطقه پیرانشهر دست در دست هم داده اند تا با به نقش کشیدن تابلوهایی زیبا و بی بدیل از طبیعت، تحسین هر بیننده ای را از این نقاش توانا برانگیزند. یکی از این مناظر زیبا و بی نظیر آبشار خروشان و پر آب خرپاپ است که در میان جنگلهای سر سبز پردانان جاری می باشد.

7 . تپه های تاریخی پیرانشهر

رگه های مدنیت و شهر نشینی در ناحیه لاجان ریشه در هزاره های دوم و سوم و حتی پنجم قبل از میلاد دارد و بررسی آثار سفالی و فلزی و پیکرکها و سکه های مکشوفه از وجود تمدنها و فرهنگهای درخشانی چون (اورارتو / زاموا / ماننا / آشور / کوتی / کاسی / هیتی / ماد / هخامنشی/ اشکانی / پارتی / ساسانی و دوره های متنوع اسلامی ) حکایت دارد. شاهد این مدعا تپه ها و محدوده های باستانی واقع در این ناحیه می باشد از جمله تپه جلدیان ( هزاره ق . م ) تپه سه گردان1 ( هزاره ق.م ) تپه پسوه ( هزاره 2 ق.م ) تپه شین آباد ( نیمه اول هزاره اول ق.م ) گورستان گورینگان ( عصر برنز و آهن ) تپه ملا سلیمان ( کالکلتیک و عصر برنز1 و 2و آهن و هزاره اول ) داشان قلا ( هزاره 3 و 1 ق . م )و دهها تپه و محدوده دیگر که تا کنون بیش از 250 محدوده تاریخی توسط کارشناسان میراث فرهنگی شهرستان کشف و شناسایی و در لیست آثار ملی ایران ثبت گردیده است. جلگه لاجان بدلیل دارا بودن آبهای سطحی و زیرزمینی فراوان و رودخانه های دایمی زمینهای حاصلخیز و بهره مندی از نعمت نزولات آسمانی در بهار و پاییز و زمستان و همچنین موقعیت خاص استراتژیک و ارتباطی از گذشته های بسیار دور مورد توجه بوده و محلی مناسب جهت اطراق کاروانهای بزرگ تجاری شرق به غرب بوده است و همین امر در طول سالیان متمادی زمینه ایجاد کاروانسراهای متعدد را فراهم آورده بود به نحوی که از این محل تحت عنوان ( خانه –xane ) به معنای منزلگاه و اقامتگاه نام برده شده است. در این منطقه از قدیم الایام شهرهای بزرگی وجودداشته اند از جمله روستای کنونی پسوه که به کرات در منابع آشوری با نام پارسوا ( تمدنی در جنوب دریاچه ارومیه ) و در منابع اشکانی با نام پراسپه ( پایتخت ماد آتروپاتن ) و در منابع اسلامی با نام پسوه از آن ذکر شده است. اما خود شهر پیرانشهر به لحاظ تاریخی دارای سابقه چندانی نبوده و عمر آن از 50 سال تجاوز نمی کند و توسعه محدوده شهر براساس گسترش و ادغام روستاهای کهنه خانه و شین آباد و زرگتن بعنوان هسته های اولیه شهر در طول نیم قرن اخیر صورت گرفته است که دراین میان سابقه تاریخی تپه شین آباد به هزاره دوم قبل از میلاد و محدوده کهنه خانه به هزاره اول قبل از میلاد و تپه زرگتن به دوره پارتی- ساسانی بر می گردد. البته نباید موقعیت استراتژیک و نظامی شهر و همچنین احداث پادگان بزرگ پیرانشهر در سالهای 1327 و 1328 هجری شمسی در فاصله 1 کیلومتری شمال روستای زرگتن و نیز احداث گمرک بازرگانی توسط دولت وقت را بعنوان اصلی ترین عوامل در توسعه روز افزون شهر از نظر دور داشت.

از وقایع مهم دیگر میتوان به تاسیس شهرداری در سال 1339 و ایجاد فرمانداری و مرکزیت شهرستان و نیز افتتاح کارخانه قند در 1348 اشاره کرد. از سال 1349 نیز شهرستان و شهر خانه به این مناسبت که افراد ایل کرد ( پیران ) شکل دهنده اولین محلات روستای کهنه خانه و شهر خانه بوده اند به نام پیرانشهر تغییر داده شد.با توجه به توضیحات فوق و با توجه به این پتانسیل عظیم مناطق گردشگری در سطح پیرانشهر نگاهی به آمار 1389 مسافران جذب شده خالی از لطف نخواهد بود.

جدول شماره3 - آمار کلی مسافران شهرستان پیرانشهر در سال 1389

مورد تعداد مسافر توضیحات

خودروهای شخصی 280499 ازورودی نقده وسردشت

اتوبوس و مینی بوس 19307 ازورودی نقده وسردشت

سواری پلاک قرمز 7703 ازورودی نقده وسردشت

هتل 235 هتل دریا

میهمان پذیر 514 سعدی واطمینان نو

ورودی مرز 13357 مرز تمرچین

خروجی مرز 12322 مرز تمرچین

مدارس 4012 هفت مدرسه با 89اتاق

پارکها 5002 پارک نیلوفر –خیام -شهرک

تفرجگاه پردانان 12277 بیشتر مهمانان درروز سیزده بدر

تفرجگاه هوشینان 10700 بیشتر مهمانان درروز سیزده بدر

روستای خورنج 350

تفرجگاه آوخوارده 13000 بیشتر مهمانان درروز سیزده بدر

آبشار خرپاپ 809

یادمان شهدا 3680 شهدای حاج عمران- شهید کاظمی

بازارچه پیرانشهر 307509

مجموع مسافرین 320866نفر

ماخذ:میراث فرهنگی پیرانشهر

 

نتیجه گیری

با نگاهی کلی به ساختارها ومعادلات اقتصادی حاکم بر اقتصاد امروز جهان وتامل در چشم انداز بلند مدت این مقوله به راحتی میتوان به جایگاه ممتاز وبرجسته صنعت گردشگری دراین گیر ودار پی برد. آمارهای منتشره نشان می دهد که درچند سال گذشته صنعت توریسم پس از نفت و خودروسازی مهمترین منبع درآمد دراقتصاد جهان بوده است. به نحوی که بعضی ازکشورها علی رغم نداشتن صنعتی قوی ومنابع زیرزمینی به بهترین نحو ممکن پا به پای کشورهای توسعه یافته گام برداشته اند. براساس آمارهای موجود درسال 2008میلادی درآمد جهانی صنعت گردشگری بیش از900میلیارد دلار برآورد شده است.

دراین میان کشور ما به لحاظ برخورداری از جاذبه ها وپتانسیلهای گردشگری دربین 10کشور اول جهان قرار دارد ولی به لحاظ میزان یرخورداری ازسهم درآمد جهانی این صنعت در بین 100کشورهم قرار ندارد که بررسی علل این موضوع مستلزم تحقیق و پژوهشی جامع می باشد.

به هرحال شهرستان پیرانشهر به عنوان بخشی ازاستان ممتاز (به لحاظ موقعیت جفرافیایی)آذربایجان غربی به عنوان دروازه اصلی ورود به شمال عراق دارای جایگاهی ممتاز وبی نظیر می باشد همچنین باتامل درجای جای این شهرستان می توان به ظرفیتهای متعدد گردشگری آن مانند بازارچه های غنی مملو ازکالاهای متنوع خارجی، جنگلهای سرسبز، آبشارهای زیبا، کوههای مرتفع، مناطق جنگی پرخاطره، روستاهای بکر و یدنی و دهها مورد دیگر اشاره کرد.

آنچه امروز درمحافل شهرستان به عنوان موضوع اصلی مورد بحث قرار می گیرد بحث رسمی شدن مرز و تاثیر آن بر ابعاد مختلف زندگی از جمله توسعه گردشگری دراین منطقه می باشد .

ازمهمترین پیامدهای رسمی شدن مرز از نگاه گردشگری می توان به این موارد اشاره کرد :

1- انتخاب مرز تمرچین به عنوان مسیری کوتاهتر و امن تر به عتبات عالیات در عراق و سوریه نسبت به مسیر فعلی از خاک ترکیه و مبادی واقع در غرب کشور

2- ورود گردشگران عراقی به منظور استفاده از جاذبه های گردشگری شهرستان

3- تسهیل درسفرهای رسمی به شمال عراق برای هموطنان

4- بوجود آمدن بسترمناسب برای سرمایه گذاری در ایجاد زیر ساختهای گردشگری مانند واحدهای اقامتی وسیاحتی

5- وصل شدن شهرستان به بازارهای هدف مناسب وایجاد انگیزه برای سرمایه گذاری بیشتر

6- ایجاد دفاتر خدمات مسافرتی وتوسعه زیر ساختهای حمل ونقل

 

منابع و مأخذ :

1- هادوی، محمدرضا (1378)، امکان سنجی پتانسیلهای توریستی استان زنجان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهیدبهشتی.

2- حیدری ، رحیم ، حسین زاده دلیر ، کریم (1382)، جستاری پیرامون ارزیابی صنعت توریسم در ایران ، نشریه دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز ، شماره 3 ، سال نهم.

3- قادری،اسماعیل(1383)، آشنایی باصنعت جهانگردی (2) ، ماهنامه کجا، شماره 1،دی.

4- قربانی ، رسول (1382)، توریسم و پویایی فضای شهری ، نشریه دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز ، شماره 3 ، سال نهم .

5- محلاتی ، صلاح الدین (1377)، اهمیت اقتصادی جهانگردی در جهان معاصر ، اطلاعات سیاسی و اقتصادی ، شماره 138 – 137 ، اسفند ماه.

6- محلاتی ، صلاح الدین(1380)، درآمدی بر جهانگردی ، تهران ، دانشگاه شهید بهشتی.

7- موحد، علی(1381)، بررسی و تحلیل الگوی فضای توریسم شهری مطالعه مو ردی؛ شهر اصفهان، رساله دکتری، دانشگاه تر بیت مدرس.

8- افشار سیستانی،ایرج، (1378)،پژوهش در نام شهرهای ایران،انتشارات روزنه،تهران.

9- جعفری،عباس، (1362)،شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران،انتشارات گیتا شناسی،تهران .

10- سایت سازمان جهانی تو ریسم(2003)

11-http//www.world-Tourism.org

12-cohen, barney (2006);urbanization in developing countries:current trends,future projections,and key challenges for sustainabililty,technology in society,No26.

13-Goldener,C,Mc In tosh,R.w,&Ritchie,j.R.B (2003);Tourism and principles,practices philosophies(9 th ed).New York ,NY:John Wiley and Sons.

14-Tavallai,Simin(1385);Globalization As a means for Tourism development in Iran(Kerman),geographical research ,No 685.

15-Selby,martin(2004);Understaning urban tourism(Image,culture& Experience),I.B.Tauris&CO ltd,pp.19.

نقل از وبسایت تمرچین

[ پنجشنبه ٢۳ خرداد ۱۳٩٢ ] [ ۱٢:۳٧ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed