<

زمزیران
دانشنامه تاریخ ،جغرافیا، فرهنگ و ادبیات و فولکلور و جاذبه های گردشگری شهرهای(سردشت و پیرانشهر) 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

سەلاح کوردی (صلاح یوسفی) شاعر پیرانشهری

من ڪەسێڪم خۆش دەوێ ڪوڵمەی لە سێو شیرن ترە
ڕەنگە شێست ڪیلۆ نەبێ ئەمما لە ڪێو سەنگین ترە

دێنە سەر دینی گوڵان شاعیر لەبۆ یارێڪی جوان
من دەبێ لادەم لە سەر دین ، یار لە گوڵ بێ دین ترە

[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ۸:٥٠ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

پیرانشارلە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە

پیرانشارجێگەی لە ئێرانداپۆتانەکان: ٣۶°۴٢′N ۴۵°٠٨′Eپۆتانەکان: ٣۶°۴٢′N ۴۵°٠٨′Eوڵات  ئێران ھەرێم کوردستان (ڕۆژھەڵات)پارێزگا وئازەربایجانی ڕۆژاوا .شارستانەکان  پیرانشاربەرزایی :١٬۴۵٠ مەتر (۴٬٧۶٠ فووت)ژمارەی دانیشتووان (٢٠١١) • سەرجەم :١٢٣٫٠٠٠زمان و ئایین • زمان کوردی (سۆرانی) • ئایین سوننی شافعیکۆدی تەلەفۆن ۰۴۴۴۴۲۲

پیرانشار یەکێکە لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە لە ناوچه‌ی موکریان و ژێر سنووری کارگێڕی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوادایە.

شاری پیرانشار بە پێوانەیی 1600 کیلۆمیتر چوارگۆشە کەوتۆتە 45 دەرەجە و 36 خولەکی درێژایی ڕۆژهەڵاتی و 37 دەرەجە و 16 خولەکی پانایی باکوور.له باکووری رۆژاوا له‌گه‌ڵ شاری شنۆ به 47 کیلۆمیتر، له باکوور شاری نه‌غه‌دە به 47 کیلۆمیتر، له باکووری ڕۆژهه‌ڵات شاری مەهاباد به 75 کیلۆمیتر، له‌ باشووری شاری میراوە بە دووری 45 کیلۆمەتر و هەروەها شاری سه‌ردەشت به 95 کیلۆمیتر و له‌ ڕۆژئاوا له‌گه‌ڵ باشووری کوردستان سنووری هەیە.

ژماره‌یی ماڵ و دانیشتوان به‌ پیه‌ی سه‌رژمێری ساڵی ١٣٨۵ ی هه‌تاوی: خانه‌وار: ٢٠۶١٧ دانیشتوان: ١٠٧۶٧٧ ژن : ۵٣٢٧۴ پیاو : ۵۴۴٠٣ خوێنده‌وار : ژن ٢٧۵١۶، پیاو ٣٧٩٣٩. نه‌خوێنده‌وار : ژن ١٩١٠٧ ، پیاو ٩٣۴٣.


ادامه مطلب
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ۸:۳٠ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ۸:۱٩ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٧:٤٢ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٧:۱٩ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٦:٥۸ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٦:٥٢ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]


پسوه در یک نگاه
روستای پسوه واقع در دهستان لاهیجان شرقی و بخش لاجان و از توابع شهرستان پیرانشهر از شهرهای جنوب غربی استان آذربایجان غربی می باشد که دارای 85% هکتار وسعت و 4500 نفر سکنه که از طرف شمال به گردکشانه و پادگان پسوه و از طرف جنوب به روستای سرین چاوه و ازطرف شرق به روستای کانی ملا و از طرف غرب روستای گردکسپیان می باشد که در زیر به توضیح روستا می پردازیم
دهیار
1- رحمان شریفیان ( دهیار قبلی)
2- ناصر خالدی( دهیار کنونی )
اعضای شورای روستا
1- کامران یوسفی
2- انور رستگار
3- عبداله آرمند
4- کمال گله دار
5- رسول امیر پور
سطح تحصیلات دهیار
ناصر خالدی دهیارروستای پسوه با سابقه تحصیلات دیپلم رشته علوم تجربی با 48 ماه سابقه کار در دهیاری در پنجم آبان ماه سال 1368 به سمت دهیاری منصوب شده و تا این تاریخ در همان سمت باقی مانده و مشغول به فعالیت می باشد
سطح تحصیلات شوراها
1- کامران یوسفی سمت رئیس شورا و با سطح سواد لیسانس
2- انور رستگار سمت نایب رئس شورا و با سطح سواد فوق دیپلم
3- عبداله آرمند سمت عضو شورا و با سطح سواد دیپلم ردی
4- کمال گله دار سمت عضو شورا و با سطح سواد دیپلم
5- رسول امیرپور سمت عضو شورا و با سطح سواد دیپلم
جایگاه روستا در شبکه بهداشت
مرکز خانه بهداشت
در روستای پسوه خانه بهداشتی با 4 نفر به عنوان بهورز و یک مسؤل به نام عمر آرمند و دو پزشک خانواده وجود دارد که در زمینه های بهداشت محیط ، تنظیم خانواده ، بارداری و غیره فعالیت می نماید که جدیداً یک خانه بهداشت دیگری به نام بهداشت شماره 2 در منطقه ( کانی زنجیرچی ) وجود دارد.
آب روستا
تامین منبع آب روستا از چشمه طبیعی ( کانی رش ) واقع در جنوب روستا و چاه عمیق که در شمال غربی روستا زده شده است تامین می شود .دارای دو مخزن جهت ذخیره و پخش آبی که از طریق لوله های اصلی از چشمه و چاه عمیق به آنها هدایت شده اند مورد استفاده قرار می گیرند که یکی از آنها تقریباً در وسط روستا و دیگری در منطقه شرق روستا با ظرفیت 300 متر مکعب قرار دارند.
شرکت های فعال در روستا
1- شرکت تعاونی روستایی با نام پسوه و نوع فعالیت خدماتی( فروش وسا یل مورد نیاز خانواده )
2- شرکت تعاونی روستایی مرزنشینان با نام سامرند ونوع فعالیت خدماتی( فروش وسا یل مورد نیاز خانواده )
3- شرت تعاونی روستایی عشایری با نام عشایری و نوع فعالیت خدماتی( فروش وسا یل مورد نیاز خانواده )
4- شرکت مکانیزاسیون کشاورزی با نام زاگرس و نوع فعالیت خدماتی ( مکانیزه کرده کشاورزی)
5- شرکت فنی و مهندسی کشاورزی با نام هه وران کشت و نوع فعالیت خدماتی ( فنی و مهندسی کشاورزی)
6- آژانس تاکسی تلفنی با نام زاگرس و نوع فعالیت خدماتی ( مسافربری داخل و خارج از روستا )
لازم به توضیح است که تاکسی تلفنی با توجه به فصلی بودن مسافر در روستا درنیمه دوم هر سال فعالیت می نماید.
نانوایی در روستا
1- حیرانی با مالکیت محمد حیرانی و ابوبکر یحی زاده با سهمیه آرد 295 کیسه در ماه
2- پیرانی و کردی با مالکیت محمد زاهد پیران و رسول کردی با سهمیه آرد 275 کیسه در ماه
3- محمدی با مالکیت سید عثمان سید محمدی با سهمیه آرد 180 کیسه در ماه
4- محمودی با مالکیت حسین و ابراهیم محمودی با سهمیه آزاد
5- محمودی با مالکیت عمر محمودی با سهمیه آزاد
6- شریفیان با مالکیت علی شریفیان با سهمیه آزاد
7- نانوایی نان بربری با سهمیه آرد آزاد
گیاهان دارویی موجود در اطراف روستا
1- شیرین بیان با نام محلی ( میموک ) که زمان رویش آن از بهار تا مرداد ماه ادامه دارد
2- پیچک صحرایی با نام محلی ( مالوچه) که زمان رویش آن در اردیبهشت ماه می باشد.
3- اسپندر با نام محلی (زلک ) که زمان رویش آن در تیرماه می باشد.
مزارع قابل با نوع کشت
1- 1500 هکتار کشت آبی گندم و جو و چغندر و یونجه و غیره
2- 3500 هکتار کشت دیم گندم و جو و نخود و ….
در مجموع 5100 هکتار زمین زیر کشت آبی و دیم در روستا قرار دارد.آبیاری زمینها آبی از طریق روستای چشمه و چاه های عمیق و نیمه عمیق در روستا آبیاری می شود.
مساجد ساخته شده در روستا
1- حضرت عایشه (جامعه) با امامت ملا سید محمد نورالدین واژی ( بازسازی 1383)
2- محمد رسول الله با امامت ملاسید حسین قوامی سال تاسیس 1376
3- اصحاب پیامبر با امات ملا طه رسولی سال تاسیس 1377
اصلاعات تحصیلی مدارس روستا
1- دبستان توحید یک ( پسرانه ) مقطع ابتدایی با 6 کلاس درس و دارای 157دانش آموز و 8 نفر معلم که بومی و غیر بومی می باشند
2- دبستان توحید دو ( دخترانه) مقطع ابتدایی با 5 کلاس درس و دارای 140 دانش آموز و 6 نفر معلم که همگی غیر بومی می باشند.
3- مدرسه فارق اعظم (پسرانه) مقطع راهنمایی با 6 کلاس و دارای 130 دانش آموز و 14 معلم که بومی و غیر بومی می باشند.
4- مدرسه شهید مقبلی 3( دخترانه ) مقطع راهنمایی با 4 کلاس و دارای110 دانش آموز و 12 معلم که همگی غیر بومی می باشند.
5- دبیرستان شهید مقبلی (دخترانه شبانه روزی) مقطع دبیرستان با 4 کلاس و 187 دانش آموز و 15 معلم که بومی و غیر بومی می باشند.
6- دبیرستان شهید مقبلی 2 ( دخترانه ) مقطع دبیرستان با 3 کلاس و 120 دانش آموز و 13 معلم و بومی و غیر بومی می باشند.
7- دبیرستان فاروق اعظم 2( پسرانه ) مقطع دبیرستان با 4 کلاس و 105 دانش آموز و 14 معلم و بومی و غیر بومی می باشد.
منبع : تقسیمات کشوری دفترچه روستا

[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٦:٥۱ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

پیرانشهر در گذر زمان
از سابقه ی زیست بشری در محیط شهرستان پیرانشهر اطلاع دقیق و مدرک معتبر و مستندی در دست نیست . قدیمی ترین منطقه ای که در منابع تاریخی به ان اشاره شده پسوه بعنوان بخشی از شهرستان در دوران ماننایی هاست . نوشته های متنوع مرزهای سرزمین مانناییان را به شرح زیر ذکر کرده اند : از سمت شمال شرقی حوالی شهر تبریز و در یاچه ارومیه و از جنوب به حدود کرمانشاهان امروزی و از شمال غرب با اورارتو همسایه بوده و از شرق تا حد جنوب غربی دریای خزر کشیده شده است . در نتیجه منطقه مکریان که پیرانشهر جزیی از آن است در محدوده ی سرزمینی ماننا قرار داشته است در زمان زمامداری اوللوسونو واقعه مهم در مورد منطقه و ماننا ، لشکر کشی هشتم سارگون دوم پادشاه آشور به ماننا و اورارتو بود . اوللو سونو در نزدیکی پسوه در راه مهاباد به حضور سارگون رسید و اظهار اطاعت و وابستگی نمود. شاید بهترین مرجع برای این رویداد هزاره ی اول پیش از میلاد کتاب ادوین رایت ، تاریخ آذربایجان است . «وحدت قومی کرد و ماد، حبیب الله تابانی،چاپ اول 1384 ص 144» بعد از تاسیس اتحادیه مادها و امپراطوری هخامنشی ، اشکانی و ساسانی جز سرزمین ایشان بوده است . با آغاز حملات اعراب مسلمان مردم منطقه پیرانشهر در بر ابر آنان ایستادگی کرده ، که وجود چند گورستان اصحاب صدر اسلام در منطقه همچون چهل شهیدان و دایه شیخ شاهد این مدعاست . سپس تا یکی دو قرن اخیر سیر تاریخی و ماهیت جمعیتی آن درپاره ای از ابهام است . در جریان جنگ های ایران و عثمانی این مناطق محل منازعه بوده است ودست به دست گشته اند . بنا به نوشته ی سید حسن تقی زاده بعلت اهمیت نظامی منطقه در جریان جنگ های روس و عثمانی ، روسها توسط بلژیکها مستخدم ایران در گمرکخانه ها که در حقیقت در تحت نفوذ روسیه بودند ، گمرکخانه ای در لاهیجان کهنه در جنوب غربی سلدوز و شمال سردشت برپا کردند . قشون عثمانی ها نیز از مرزها گذشت و وارد لاهیجان شده و گمرکخانه را با خاک یکسان نمود و این فقره گویا در حدود سال 130 ه . ق بود . عثمانی ها در سال 1325 به مناطق مکری ، مامش ،منگور و سابلاغ نیز وارد شدند . از مطالعات انجام شده در محل ، چنین استنتاج می شود که بعلت بروز جنگهای منطقه ای و ایجاد نا امنی و هرج و مرج در مناطق کردنشین در حدود سال 1280 ه . ش ایل پیران از مناطق کرد نشین شمال عراق فعلی ، احتمالا رانیه ، به محل روستای کهنه خانه کنونی آمده و مکان ذکر شده بعلت دارا بودن چشمه آب دائمی ، اراضی حاصلخیز کشاورزی و مراتع مناسب برای دامداری جهت سکونت برگزیدند . در سال 1333 ه . ش بر طبق اقدامات دولت موقت ، به صورت مرکز بخش درآمده و دارای بخشداری گردید . متعاقب آن در سال 1339 با تاسیس شهرداری در روستای زرگتن رسما بعنوان شهر تلقی شده و به موازات آن بافت فیزیکی شهر به سمت شمال و شرق رو به توسعه نهاد و نام شهر مرزی خانه بروی آن گذاشته شد . در سال 1349 ه . ش نام شهر خانه به پیرانشهر تغییر یافت.

http://piranshahr11.mihanblog.com/post/10

[ شنبه ٦ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٦:٤۳ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

جلال معروفیان

سردشت در فاصله سال‌های 1300 تا 1324 خورشیدی شاهد چند رویداد مهم تاریخی بوده است:
 
• شورش ملا خلیل علیه تحمیل لباس فرنگی توسط رضاخان:
 در سال‌های 1307-1308ه.ش شمسی شخصی به نام »ملا خلیل گوره میر» علیه کشف حجاب پهلوی قیام کرد. وی یکی از مبارزان بر ضد نظام رضا شاه بوده و در علم نجوم و ستاره‌شناسی اطلاعات زیادی داشته است و صاحب تقویم محلی و کتاب می‌باشد. در سال 1259 شمسی متولد شد. مقبره‌ی وی در بین دو روستای خدرآباد و آلوتان می‌باشد در سال 1307 شمسی علیه سیاست‌های رضاشاه قیام کرد.


ادامه مطلب
[ جمعه ٥ آذر ۱۳٩٥ ] [ ۱۱:۱٥ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

چه خوشه سه رده شت چوار وه رزی سال،
پاییز تری و هه نجیر، هه نار به قه رتال
،زستان شه ره به فر، کیژو کورو کال ،
هاوین چه خوشه که پرو سه ر هه رزال ، ،
به هاران له کیو له ده شتو لا پال،
بال په ستویانه گول گه وال گه وال
سه رده شت :ئه قدهم کاتژمیر 9 و30 خوله ک 30 /8 / 1395

[ دوشنبه ۱ آذر ۱۳٩٥ ] [ ٢:۱٤ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

وه‌بیرمه جاری جاران :
له گوند و لادێ و شاران،
منداڵ و گەنج و لاوان ،
ده‌یان نۆریه ده‌راوان؛
چاوه‌ڕێ بوون بێتەوه،
لێره بگیرسێتەوه :
(مام حاجیلە)ی گه رمێنێ
مژده‌ی سالی نوێ بێنێ.
ده‌گه‌یێیه سه‌ر ئاوایی
ده‌بووه هۆی به‌زم و شایی؛
له سه‌ربان و له کوڵان،
ده‌کرا به چه‌پڵه‌رێزان ،
گشت : به پۆشته و به ڕوتەوه
ئه‌م به‌نده‌یان ده‌گوته‌وه:
حاجی له‌ک‌له‌ک به خێرێ؛
سه‌ر چاوی پووره مێرێ ؛
کاڵه و پێلاو ده‌پێکه ؛
میوانانن به رێکه ...‌
-- میوان کێنه ؟ کێ نینه ؟:
'' لاسارن ؛ سه‌ر سه‌رینه :
بوران، به‌فر، به‌سته‌ڵەک،
بارن، ڕنووی پڕ که‌ڵەک،
سه‌رما، با پێچ، کریوه ،
گژه‌ی گژه بای دیوه :
ژیان سه‌خت و سڕ ده‌که‌ن ،
دل پڕ و گیان دە‌ر دەکەن .
دوای ئه‌م پرس بەندانه‌ی
ده نیشته سه‌ر هیلانه‌ی ،
سه‌نگین، هێدی، له‌ سه‌رخۆ ،
ته‌قەی ده‌کرد له بەرخۆ ؛
به لێکدانی دندووکی...
شاد ده‌بوون گه‌وره و چووکی ،
خه‌لکی نێو ئاوه‌دانی ؛ ...
ورده ورده‌ش میوانی
خوێنتال، خۆیان ساز ده‌کرد
یه‌کتریان زوو گاس ده‌کرد ،
بۆ سه‌ر هه‌ڵده‌کشانه‌وه ؛
چلوو ره‌ش ده‌توانه‌وه .
که خۆش ده‌بوون هه‌وا و بان
ده‌بووه جێژن و شایلوغان ؛
له شادی «عه‌با به‌ڵەک »
خۆشی که روێشک و ده‌ڵەک
خۆیان ده‌رازانده‌وه
خه‌میان ده تاڕانده‌وه ،
ده‌چوونه ده‌ر له ماڵان
له ده‌م جۆگه و قه‌دپاڵان ،
کوچکاوریان لێ نێل ده‌دا ؛
شه‌فیان له درۆ و فێل ده‌دا ؛
گه‌مه و شایی و پیکه‌نین
شیرنتریان ده‌کرد ژین .
ده‌خۆرا «شێوه حاجیله».
ئه‌و جار ئه‌و خه‌لکه دیله :
دوور له بوڵە و پرته پرت
رێزی سروشتیان ده‌گرت ،
سپاس بۆ کردگاری
سروشتی کورده‌واری ،
نه‌خشی لێوی گشتیان بوو،
بەزەی خوا پالپشتیان بوو،

مامۆستا خالید سلیمانی آذر/ نازناوی ئه‌ویندار / شاعیر و نووسه‌ر.

[ یکشنبه ۳٠ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۸:٥۳ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

لەبارەی هێرش بێتووشی

ناوی ته‌واوم (ساڵح ساڵح زاده‌) ناسراو به‌ (هێرش بێتووشی) له‌دایکبووی رۆژی نۆهه‌می مانگی رێبه‌ندانی ساڵی هه‌زار و سێسه‌د و چلی هه‌تاویم. ناوی باوکم عه‌لی حه‌مه‌ساڵح له‌ به‌ره‌بابی ماماغای مه‌ره‌سه‌نه‌ و دایکم ئایشه‌ مینە سێمان له‌ به‌ره‌بابی سێماناغای مه‌ره‌سه‌نه‌ بووه‌ که‌ به‌ چاوی سه‌رنه‌مدیتووه‌. له‌گوندی بێتووشی ئالانی سه‌رده‌شت چاوم به‌ ژیان هه‌ڵێناوه‌. ‌خوێندنی سه‌ره‌تاییم له‌ گوندی بێتووش ته‌واو کردووه‌ . ناوه‌ندی و ئاماده‌ییم له‌ شاری سه‌رده‌شت خوێندووه‌.
ساڵی)1359(ی هەتاوی خوێندنی په‌یمانگای ئاماده‌یی مامۆستایانم له‌ شاری ورمێ ته‌واو کردووه‌، کارناسی زمان و ئه‌ده‌بیاتی فارسیم له‌ زانستگای تاران خوێندووه‌. ئه‌گه‌رچی ته‌نیا ئاواتی ژیانم پیشه‌ی مامۆستایه‌تی به‌ شێوه‌ی فه‌رمی بووه‌، رێگه‌ نه‌دراوم. به‌ڵام هه‌ر له‌ رۆژی هاتنه‌وه‌م له‌ زانستگاوه‌ که‌م تا زۆر ئه‌رکی پیرۆزی مامۆستایه‌تیم له‌ ستۆی خۆم گرتووه‌ و به‌ پێی توانا ئه‌و رێگایه‌م پێواوه‌.
ساڵی(1364)ی هه‌تاوی (9/5/64) له‌گه‌ڵ کچه‌ مامێکی خۆمدا به‌ردی بنچینه‌ی ژیانی هاوبه‌شمان داناوه‌، به‌رهه‌می ئه‌و پێوه‌ندییه سه‌رکه‌وتووه‌ کچێک و سێ کوڕه‌ که‌ به‌ خۆشییه‌وه‌ تا ئه‌م رێکه‌وته‌(10/10/1393)ی هه‌تاوی سێیانم به‌ پله‌ی کۆتایی خوێندنی زانستگا گه‌یاندووه‌ و کوڕه‌ گچکه‌که‌م له‌ پۆلی هەشتەمی سه‌ره‌تاییە‌‌.   ‌
ساڵی(1374)ی هه‌تاوی بێ بوون و پشتیوان چوومه‌ته‌ ناو بازاڕی ئازاد وته‌نیا بۆ ژیان ژیاوم.  
ساڵی (1378)ی هه‌تاوی (16/5/78) به‌ هاوکاری چه‌ند دڵسۆزێک ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بیمان له‌ شاری سه‌رده‌شت دامه‌زراندووه‌، له‌ سه‌ر یه‌ک(36)که‌س به‌شداری ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌یان کردبوو و هه‌ر سی و شه‌ش ده‌نگه‌که‌شم هێنایه‌وه‌‌ ؛ تا پووشپه‌ڕی 82ی هه‌تاوی که‌ له‌ سه‌ر ویستی خۆم و پێناخۆشی زۆر له‌ ئه‌ندامانی ئه‌و کۆڕه‌ وازم هێناوه،‌ وه‌کوو یه‌که‌م که‌س و به‌رپرسی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ له‌ خزمه‌ت کۆی هاوشاریانی رێزدارمدا بووم.  
ساڵی(1378)ی هه‌تاوی له‌ سه‌ر ویستی ناوه‌ندی بڵاوکردنه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بی کوردی(سروه‌) به‌شداری دانیشتنێکی ئه‌ده‌بیم له‌و ناوه‌نده‌ له‌ شاری ورمێ کردووه‌ و وه‌کوو تێکڕای لێپرسراوی ئه‌نجومه‌نه‌کان به‌ ئه‌ندامی لیژنه‌ی نووسه‌رانی ئه‌نجومه‌نه‌ ئه‌ده‌بییه‌کانی رۆژاوای ئێران هه‌ڵبژێردراوم.
ساڵی(1378)ی هه‌تاوی به‌شداریم له‌ کۆڕێکی هه‌ڵسه‌نگاندنی نه‌خشی هونه‌ر و ئه‌ده‌بیات له‌ ناوه‌ندی ئیداره‌ی ئیڕشادی ئیسلامی پارێزگای ورمێ کردووه‌ و پله‌ی یه‌که‌مم پێ دراوە‌.
ساڵی(1379)ی هه‌تاوی سه‌رپه‌رشتیاری ده‌رکردنی دوو ژماره‌ی‌ (1-2) گۆڤاری(گزنگ)م له‌ ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی سه‌رده‌شتدا کردووه‌.   
له‌ پێنجه‌ی یه‌که‌می حه‌فتای هه‌تاوییه‌وه تا کۆتایی هەشتاکان به‌رده‌وام به‌ ئه‌ندامی لیژنه‌ی کاره‌ ناوخۆییه‌کانی کۆڕی په‌روه‌رده‌ و راهێنانی سه‌رده‌شت هه‌ڵبژێردراوم.
 ساڵی(1381)ی هه‌تاوی له‌ کۆڕێکی چیر‌ۆکی رۆژاوای ئێران له‌ شاری بانه‌ پله‌ی یه‌که‌می وه‌رگێڕانم له‌ زمانی فارسییه‌وه‌ بۆ سه‌ر زمانی کوردی پێ دراوە.
ساڵی(1381)ی هه‌تاوی (5/10/81) نوێنه‌رایه‌تی کۆمه‌ڵی فه‌رهه‌نگی و فێرکاری(سۆما)م بۆ شارەکانی سه‌رده‌شت، رەبەت و میراوە  وه‌رگرتووه ‌و فێرگه‌ی زمانی کوردیم له‌و شارانە و لە گونده‌کانی ده‌وروبه‌ریاندا داناوه‌‌‌ و تا هه‌نووکه‌ش (10/10/93)ی هه‌تاوی له‌ بواره‌کانی: (1- فێرکاری رێنووسی کوردی به‌ ئه‌لفوبێی ئارامی 2- فێرکاری رێنووسی کوردی به‌ ئه‌لفوبێی لاتین 3- فێرکاری رێزمانی کوردی –  مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی و هه‌روه‌ها ته‌وه‌ره‌کانی چیرۆک و په‌خشان، هۆنراو‌، وه‌رگێڕان، راوێژ و دوان و توێژینه‌وه‌) ده‌رس ده‌ڵێمه‌وه‌.
دوای زانستگای شاری سنه‌ یه‌که‌م که‌سم کە ساڵی(1390)ی هەتاوی له‌ رێگه‌ی ئه‌نجومه‌نی زانستگاوه، وه‌کوو مامۆستای زمانی کوردی ده‌رگای زانستگای ((پەیام نوور))ی شاری سه‌رده‌شتم  کردووه‌ته‌وه‌ و ئه‌وپه‌ڕی پێشوازیم لێ کراوه‌.  
ساڵی(1381)ی هه‌تاوی (14/3/81) له‌ کۆڕێکی گرنگی زانا و لێزان و شاره‌زایانی کتێب و کتێب ناسیدا به‌ کۆی ده‌نگ وه‌کوو به‌رپرسی گشتی کتێبخانه‌کانی سه‌رده‌شت هه‌ڵبژێردراوم‌ و تا کۆتایی ساڵی(83)ی هه‌تاوی و ئه‌وکاته‌ی کە بێ هه‌ڵبژاردن فه‌رمانداری شاریان به‌ به‌رپرسی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ دیاری کرد، ئه‌و شانازییه‌ له‌ ستۆی من بووه‌.
ساڵی(1383)ی هه‌تاوی (25/3/83) له‌ کۆڕێکی (281) که‌سیدا بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌ب له‌ شاری سه‌رده‌شت، له‌ سه‌ریه‌ک (276) ده‌نگم هێنایه‌وه‌ و له‌و ساوه‌ وه‌کوو به‌رپرسی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ له‌ خزمه‌ت ئۆگرانی فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بی شاره‌که‌مدا بووم و هه‌م.  
ساڵی(1385)ی هه‌تاوی به‌ ئه‌ندامی شوڕای فه‌رهه‌نگی گشتی شاری سه‌رده‌شت دیاری کراوم و تا ئێستاش له‌ راستای ئه‌و ئه‌رکه‌ گرنگه‌دا شان بە شانی کۆی ئەندامانی ئەو کۆڕە خه‌ریکی خزمه‌ت به‌ کار و بواره‌کانی فه‌رهه‌نگی شاره‌که‌مم.
ساڵی(1387)ی هه‌تاوی له‌ کۆڕێکی فه‌رهه‌نگی شوڕای شاری سه‌رده‌شتدا به‌ ئه‌ندامی کومسیۆنی فه‌رهه‌نگی شوڕای سه‌رده‌شت هه‌ڵبژێردراوم وتا ئه‌م کاته‌ش ئه‌و شانازیه‌م لێ نه‌ستێندراوه‌ته‌وه‌‌.
له‌ زۆربه‌ی کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌ ئه‌ده‌بییه‌کانی سه‌رده‌شت و شاره‌کانی ده‌وروبه‌ر له‌ بواره‌کانی ئه‌ده‌بیدا به‌ خوێندنه‌وه‌ی هۆنراو، چیرۆک، په‌خشان، وه‌رگێڕان، وتار و قسه‌کردن به‌ پێی توانا به‌شداریم کردووه‌ و خۆم نه‌بواردووه‌.
له‌ ساڵی(1369)ی هه‌تاوییه‌وه‌ به‌رده‌وام له‌ گۆڤار و رۆژنامه‌ کوردییه‌کاندا به‌رهه‌مم بڵاوکردۆ‌ته‌وه‌.
چه‌ند کتێبێکم به‌ ناوه‌کانی(1- کوردی له‌ سه‌فه‌ردا(به‌ هاوکاری خاتوو فه‌ریبا پالیزی) 2- کاکه‌گیان که‌نگێ دێیه‌وه‌ 3- هه‌واڵپرسی سانا 4- رێزمانی کوردی 5- مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی 6- جاناتان مەلی دەریایی ) چاپ و بڵاوکردووه‌‌ته‌وه‌.
پێداهاتنه‌وه‌ی دیوانی حاجی قادری کۆییم کردووه‌ و له‌ لا‌یه‌ن به‌ڕێز(باپیرسه‌میمی)یه‌وه‌ چاپ و بڵاو کراوه‌ته‌وه‌.
چه‌ندکتێبێک وکۆمه‌ڵێک ده‌قی نووسراو و وه‌رگێڕدراوم ئاماده‌ی چاپ و بڵاوکردنه‌وه‌یه‌ و هیواخوازم‌ له‌ داهاتوودا بتوانم! به‌ چاپیان بگه‌یه‌نم.
کاری سه‌ره‌کیم نووسین و وه‌رگێڕان و مامۆستایه‌تی زمانی کوردیه‌. بێ وچان خه‌ریکی راهێنان و ده‌رس دانی لاوان و ئۆگرانی زمان و زانینی کوردیم.
ته‌نیا پاڵپشت و پشتیوانه‌ی ژیانم بیر و هۆش و باهۆی خۆم و خۆم بووه‌‌. زیاتر له‌ هه‌موو شتێک گرنگیم به‌ کاری ئه‌ده‌بی داوه‌. هه‌رچه‌نده‌ ژیانم هه‌ر ژان بووه‌، زانست و بیرم به‌ بژیو نه‌داوه‌. ده‌ستم به‌ هیچ پنچکێکه‌وه‌ به‌ند نییه‌ و له‌ گره‌وی چاره‌نووس دام.
هێرش بێتووشی
سەردەشت – 10/10/1393ی هەتاوی
https://www.facebook.com/herish.betushi
http://www.shenaw.com/


ادامه مطلب
[ جمعه ٢۸ آبان ۱۳٩٥ ] [ ٥:٠٢ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ یکشنبه ٢۳ آبان ۱۳٩٥ ] [ ٦:۱٦ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
[ جمعه ٢۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۱۱:٢٢ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

430

گوندی وه‌ردێ وچییای سه‌وزوبه‌رزی پاش دێ،
به‌روبومی گه‌لێک ڕه‌نگی لێ وه‌به‌ردێ.
وه‌بیرم دێ جیرانه‌که‌ی بنێوخه‌ڵێف بوو،
جێوچانم بۆسه‌فه‌ری کورت ودرێژبوو.
له‌ کانیه‌که‌ی به‌رماڵانی لوێچی ده‌ستم لێ پڕده‌کرد،
لێوی وشکی ماندووی ڕێگام به‌دڵۆپه‌کانی ته‌ڕده‌کرد.
ئێستاکه‌ش هه‌رله‌به‌رچاومه‌،کڵاوه‌ی خیزماڵکی هه‌ڵده‌دا،
گه‌لێک مه‌لی تینووی وه‌ک من،پشووی به‌رسێبه‌ری ده‌دا.
دارستانێکی چڕوپر،وه‌ک پرچی کیژی ده‌م جێژوان،
ئێستاش له‌ دوای چل په‌نجا سه‌ڵ دڵی ته‌نگم دێنێته‌ ژان.
تۆبڵێی ڕۆژێک تاسه‌ی وه‌ڵات،قفه‌سی دڵ به‌جێبێڵێ؟
کۆی خه‌مانم وه‌به‌ربادا،به‌لاڕێ دا،له‌ سه‌رهێڵێ.
بۆنی گوڵی ده‌م جۆگه‌له‌ی به‌فراوانی تێرهه‌ڵمژم،
ئه‌وده‌م وه‌ک سه‌رسووڵی شڵماش،باڵ ده‌گرم وده‌پژم.
به‌قه‌ڵشی دێمی دووره‌ده‌ست ئه‌وه‌نده‌ قووڵ بچمه‌خوارێ،
جێشوێنی ڕێگه‌م نه‌شکێنێ،بارانی په‌ڵه‌ی به‌هارێ.
خیزوچه‌وی وه‌ڵاته‌که‌م وه‌مزرینگێنێ ساردوشه‌وی،
تۆزی غه‌ریبیم له‌وه‌شواوبه‌رگێکی نوێم وه‌بڕدروێ.

۲۰۱۶-۱۰۲۳سوید.ئالان ڕووبار.

[ جمعه ٢۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۱۱:٠٦ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

به هاران خؤشه  زمزیران
له  خری و دؤلی ده س به گیران
تیکه ل بوون دؤست و ده زگیران
ئه ی یار ئه ی یار بؤچ رؤی یارم
بی وی تاریکه  رؤژگارم
ئه ی یار ئه ی یار رؤیی یارم
بی، وی ، زیندانیم زینهارم

به هار خؤشه  شاری سه ردشت
بچیه  شاخی ، بچی بؤ گه شت
کولمه ی جوانی سیوی به هه شت
ئه ی یار ئه ی یار بؤچ رؤی یارم
ئه للآ چه نده !!گوناهبارم

به هار خؤشه  شاری شنؤ
کولمه ت جوان وه ک گولی لیمؤ
شؤخ و شه نگ و مه رؤچاو، هه لؤ
ئه ی یار رؤیی یارم
بی، وی ، زیندانیم زینهارم
بی وی تاریکه  رؤژگارم

[ جمعه ٢۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۱۱:٠٢ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

بۆ کێوه به ناوبانگ و سەربەرزەکانی پیرانشار:

شارەکەم، شاری پیرانشاره که چەند جوانه دڵم
هەمو خەڵکی که دەڵەی خونچەیی خەندانه دڵم
دیمەنی تۆم هەبێ بێ باکم له بون و له نەبون
دوور له تۆ مەملەکەتم پێ وەکو زیندانه دڵم
ناوچەکەم مامەش و لاجان و گەده و بەربنەیه
بەری پــیران و نـەڵێـنه و بــەری مــێرگــانه دڵم
کێوەکانت به قەرای ویستی هەمو ئازادی خوا
بەرزه سەریان تۆ دەڵەی سەر له ئاسمانه دڵم
تۆ لەسەر دوندی چیای ئەستەمی قەندیلی مەزن
جوان و خۆشتر له هەمو باغ و گوڵستانه دڵم
قەڵاتی شای ئەرێ ئەی کێوە لــه مێژینیەکەمان
خاوەری وەک سپی سەنگ سەروە موکریانه دڵم
کانی خوای بەرقەد و لاپاڵی هەتا قوچـێ قەلان
وورد ئەگەر بێـتەوە بیرت، خۆ پەرێــشانه دڵ

کتێبی: دیاری پیرانشار،نووسەر: محی الدین بەرشان

[ جمعه ٢۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۱٠:٥٥ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

نام و آدرس مساجد شهرستان پیرانشهر:

1.مسجد جامع جدید،خ قدس_چهارراه مصلی
2.مسجد جامع قدیم،خ جمهوری اسلامی غربی
3.مسجد حضرت آدم ،پنج راه سردشت
4.مسجد حضرت ابراهیم،خ 32متری.کوچه رودخانه ساحلی
5.مسجد امام شافعی،خ آزادی غربی_کوچه بازارچه
6.مسجد حاج شفیع،خ آزادی شرقی
7.مسجد امام محمد غزالی،زرگتن_خ مولوی غربی
8.مسجد امام حسینه بازارچه،خ توحید
9.مسجد امام فخر رازی،چهارراه مولوی
10.مسجد چهار یار نبی،خ سید قطب شرقی
11.مسجد آزادگان،خ آزادگان
12.مسجد خاتم النبیاء ،شهرکشهرک منگور
13.مسجد عشره المبشره ،فلکه هواشناسی
14.مسجد خالید بن ولید،نقطهA
15.مسجد پیغمبری اعظم،خ پشت تامین اجتماعی
16.مسجد محمد رسول ال.. ،خ ایثارگران
17.مسجد فرهنگ،خ دانش
18.مسجد قدسخ قدس،جنب چهارراه22بهمن
19.مسجد سلمان فارسی،خ شهید عزیز اقدم(خ کاسه کران)
20.مسجد یارغار(جامع کهنه خانه_ملا دونه خور) ،خ کانی جو
21.مسجد معراج،خ فرهنگ
22.مسجد امام علیکوچه جنب پل کهنه خانه
23.مسجد حضرت عمر،خ کمربندی جدید
24.مسجد جامع شین آباد،خ اصلی شین آباد
25.مسجد انصار،جنب چشمه کهنه خانه
26.مسجد قبله،خ ساحلی
27.مسجد دارالقرآن،خ شاخه وان_فلکه اوراز
28.مسجد اصحاب کهف ،مام خلیل، کوی مام خلیل
29.مسجد امام خمینی،خ بهشتی _چهارراه سعدی
30.مسجد هجرت،خ پیران
31.مسجد نورچهار، راه والفجر_روبروی مدرسه استاد هژار
32.مسجد حضرت اسماعیل،خ نرسیده به کارگاه سید ابراهیم
33.مسجد حضرت عثمان،خ جاده سردشت
34.مسجد حضرت ابراهیم ،دره قیزقپاندره قیزقپان
35.مسجد خانقاه،خ امام_جنب دادگستری
36.مسجد صلاح الدین ایوبی،خ جاده سردشت
37.مسجد رسول ال.. ،شین آبادشین آباد_کوی آوندی
38.مسجد حضرت عایشه،خ باران_کمربندی جدید
39.مسجد ماموستا بوداقی،جاده شین آباد_کوی بهارستان
40.مسجد مهاجرین، شین آبادزمین حاج محمد شکاک
41.مسجد حضرت یوسف،بالاشهر
42.مسجد قبا،جاده سردشت ترمینال روستایی
43.مسجد بلال حبشی،خ دانشگاه پیام نور
44.مسجد صاحب الزمان، در حال ساخت مجدد خ استقلال
45.مسجد امام مهدی،خ16متری پاداش
46.مسجد جابانی کردی،خ انتهای چشمه کهنه خانه..کوی آمانج
47.مسجد عمر فاروق ،فلکه ورودی شین آباد

[ جمعه ٢۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ۱٠:٤٤ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

گوشه یک له ژیانی ئه ده بی ماموستا توفیق ئبراهیمی(رووبار سه رده شتی)
هه‌تا ته‌مه‌نی بیست ساڵی نه‌خوێنده‌واربووه.دیپلۆمی ته‌بیعی به‌ نۆساڵان وه‌رگرتوه‌.به‌پێی سه‌توسی کیلۆمیتر،له‌سه‌رده‌شته‌وه‌ بۆسابڵاغ چووه بۆ ئیمتحان وره‌تیش بوته‌وه‌.شێست کیلۆمیتربه‌ پێیان چووته‌ بانه‌ وقبووڵ بووه .شه‌شی سه‌ره‌تایی له‌ سه‌رده‌شت وه‌رگرتوه‌.یه‌کی ده‌بیرستان له‌ ته‌فرش وه‌رگرتوه‌.دووی ده‌بیرستان له‌بانه‌،سێ وچواروپێنج له‌ سه‌رده‌شت، شه‌شوم له‌ سنه‌. دوازده‌ساڵ کارمه‌ندی بانکی که‌شاوه‌رزی بووه .پاشان چوه بو ولاتی سوید. پێنج تا شه‌ش ساڵ له‌ زانکۆی ستۆکهۆڵم خوێندویه‌ تی وبوته به‌ مه‌عه‌لیمی سویدی وکوردی،بۆکوتنه‌وه‌ی ده‌رس له‌ یه‌کی سه‌ره‌تاییه‌وه‌ هه‌تا یه‌کی ده‌بیرستان.
به‌کورتی له‌ ڕۆژی ده‌ستپێکردنه‌وه‌ هه‌تا ئه‌م ڕۆ په‌نجا و یک ساڵه‌ ده‌خوێنت وقه‌ولی به‌ دۆست و مه‌عه‌لیمی خۆشه‌ویستی مسته‌فای ته‌وحیدی و مه‌حمه‌ده‌ قازی و ڕه‌سووڵی قادری و مه‌حموودی شه‌یدایی داوه‌ هه‌تامردن بخوێنت و قه‌وله‌که‌ی ناشکێنت.
به‌رهه‌مه‌کانی:
وه‌رگێڕرانی مێژووی ماد له‌ فارسیه‌وه‌ بۆکوردی.
ماڵ ئاوایی له‌ چه‌ک
ئێرنێست هێمنگوای،له‌ فارسیه‌وه‌ بۆکوردی
به‌رهه‌مه‌کانی خۆی:
سووری چاوشین
فیل وزه‌رگه‌ته‌
پرسیارووه‌ڵام
چوارسه‌ت وپه‌نجا تا پێنج سه‌ت هۆنراوه‌ وکۆڵه‌بارێک له‌ چه‌رمه‌سه‌ره‌ی ژیان.

post:1044


ادامه مطلب
[ شنبه ۱ آبان ۱۳٩٥ ] [ ٧:٤٩ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

دوکتور سلیمانی ره حیمی کیه؟
لەدایکبووی 12/11/1955 لە شاری سەردەشت ، هاوینی ساڵی 1980 بەروئوروپا بەڕێ ده که ویت ، لەسالی  19881 دەستی بە خوێند کرد لەدانشگای ئامستردام لە ڕشتەی علوی سیاسی دوای تەواوکردنی لیسانس فوقی لیسانس و دکتۆرا، لە ڕشتە زانستییەکانی ئابووری سیاسی لە ساڵی1986 تەواوکرد.
لەسالی 86 تا 89 ماموستابوه، لە دبیرستانەکانی ئامستردام. ساڵی هەشتاو تا ساڵی نەود لەشاری ویشی لە فەرانسە بووه بۆ فێربوونی زمانی فەرانسەوی.
لەسالی نەودویەک بو نەودوشەش لە بانکی میس پێرسون لە هولەند بەرپرسی کاروباری تیجاری بانکی پرسی و مودیری بەشی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بووه. دواتر تا ساڵی نەوەدو هەشت لە شاری سەردەشت ژیاوه. دواتر گەراوه ته وە بۆ ئامستردام دەستی بەکاری تیجاری کرد تا ساڵی دووهەزا ر و حەوت. لە دووهەزار حەوت تا دووهەزارو دوازدە لە ئنگلیس ژیاوه لە زانکویەک لە شاریچڵتنهام ماوستابووه لە بەشی زمانی کورد وفارسی و فەرهەنگی مودیریەت ناوچەی خۆڕهەڵات ناوە ڕاست تاساڵی تاساڵی دووهەزار نۆ وە سالی دووهەزا سێزدە تا هاوینی دووهەزارو چاردە لە هەولێرو سلێمانی بووه.
دواجار گەراوه ته وه وە ئینگلیز لە شرکەتێۆی حیسابدار بەناوی Mufid & cos مودیر و بەرپرسی کارو باری مالیاتی زیاتر لە هەزار شیرکتی مشتری ئه و شه ریکه یه .


بەرهەمەکانی ئه و خو شه ویسته:
1دەروازیەک بۆ زانست و تئۆری ئابووری
2 Simple Kurdish Grammar
3 Islamic Banking and financing
4 Conventional banking
5 کارگێری و سازماندا، بناغەی دەوڵەتی مەدەنی
6 تئۆرەیکانی زانستی ئابووری ڕامیاری
دووکتبی یەک و دوو لە سلێمانی و هەولێر چاپکراون ئەوانیتر ئامادە چاپن
لێکۆلینەوە لە سەر دەسەڵاتی کۆمەڵایتی کراوە و چندین توێژینەوەی تر بۆنونە هونەرەکانی دیپلماسی.

post:1043


ادامه مطلب
[ پنجشنبه ٢٩ مهر ۱۳٩٥ ] [ ٧:٤٧ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

زندگی‌نامه‎ حضرت شیخ سید طه کمالى زاده نقشبندى

ایشان از سادات حسینی هستند و سلسله نسبی آن ها از طریق سید محمد زاهد معروف به پیر خضر شاهو به سلسلة الذهب می رسد.
حضرت شیخ سید طه در شوال 1343 ه.ق (1924 م ، 1303 ه.ش) در حالیکه والد معظمشان ،حضرت شیخ علاءالدین قدّس سرّه، در بغداد و به همراه چندی از علما و صوفیان در حرم حضرت شیخ عبدالقادر گیلانی قدّس سرّه معتکف بودند در قریه شریفه خلان (مقر ارشاد حضرت شیخ علاءالدین) متولد شدند.
چنانچه مشهور است حضرت شیخ علی حسام الدین ته ویله پیشتر بشارت این مولود شریف را به شیخ ملا حسن دارالسلامی (جد مادری حضرت شیخ سید طه) داده بودند.
اقوال و افعال حضرت شیخ از همان ابتدای کودکی نشانگر لطف و عنایت ویزه الهی به این طفل بود چنانکه حرکات و سکنات ایشان ذهن هر نکته سنجی را به خود مشغول میکرد وتا به امروز روایات شیرینی از دوران طفولیت ایشان نقل میشود که حاکی از کرامت ایشان میباشد.
معظم له از هفت سالگی برای فراگیری دروس جدید و دروس شرعی پا به مکتب گذاشتند.از مشهورترین استادان ایشان می توان به شیخ محمد انور وانی (از یاران نزدیک بدیع الزمان نورسی) و شیخ مظهر افندی اربیلی (متولی خانقاه خالدیه اربیل) اشاره کرد.حضرت شیخ علاوه بر زبان فارسی بر زبان های عربی و انگلیسی نیز تسلط داشتند.
در همان اوان جوانی از سوی والد ماجدشان تلقین ذکر شدند . در سال 1324 ه.ش به اتقاق خانواده به روستای گزگسک هجرت نمودند.ایشان در آنجا به احداث مسجد پرداختند و سایر لوازم رفاه مهمانان و زایران را نیز فراهم آوردند به علاوه خود را به باغداری و درختکاری که سنت انبیا و اولیاست مشغول میکردند.
پس از هجرت حضرت شیخ علاءالدین در تابستان سال 1340 ه.ق در معیت بیش از دویست خانوار به گزگسک حضرت شیخ سید طه اوقات خویش را وقف خدمت به پدر و مرشد ماجدشان و سایر مهمانانانی که روزانه به پانصد نفر می رسیدند، نمودند.
پس از بازگشت ناگهانی حضرت شیخ علاءالدین به عراق در سال 1343 ه.ش و ارتحال ایشان در سال 1344 ه.ش با وجود عدم تمایل حضرت شیخ به امر مشیخت ، به امر و وصیت حضرت شیخ علاءالدین و با اصرار علما به مسند ارشاد تکیه زدند.
پس از مدتی در مراسمی باشکوه با حضور علما و مشایخ و سالکین و ... علامه قاضی ملا محمد خضر ی بنا به دستور حضرت شیخ مرحوم اجازه خلافت ایشان را قرائت نمود و خلفا و مریدین بالاجماع با حضرت شیخ بیعت نمودند.
پس از انقلاب به دلیل فضای نا امن سیاسی در سال 1361 ه.ش به عراق هجرت نمودند.ایشان بیش از دو سال در شهر اربیل ساکن بودند و در زمستان سال 1363 ه.ش به پاریس عزیمت فرمودند و پس از یک ماه از آنجا راهی "بن" پایتخت آلمان غربی شدند.
حضرت شیخ کتاب "اسلام برای سعادت بشر" را به درخواست مسیحیان آلمانی تدوین فرمودند و در طول اقامت شریفشان مراسم اعیاد و نماز جمعه به امامت ایشان برگزار می شد.
حضرت شیخ در زمستان 1370 پس از ده سال به ایران مراجعت نموده و پس از آن شهر ارومیه را به عنوان دار الارشاد خود برگزیدند.
این عارف ربانی  ، و مرشد طریقه نقشبندى، قطب ربانى، حضرت شیخ سید طه کمالى زاده نقشبندى، قدس سره، در شامگاه روز یکشنبه مورخه ١٨/ ٠٧/ ١٣٩۵ در شهر ارومیه به دیار باق شتافتند .
مراسم تشییع جنازه: این عارف ربانی در روز دوشنبه ١٩/ ٠٧/ ١٣٩۵ ساعت ٩ صبح، پس از اقامه نماز در مسجد و خانقاه کمالات، پیکر مطهرشان به سوى آرامگاه خانوادگى کمالات ، تشییع گردیدند .از خداوند متعال براى حضرت ایشان، علو درجات و براى عاشقان و ارادتمندانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسألت مى کنیم.
پس از اتمام مراسم تدفین و تعزیه این بزرگوار،عصر روز چهارشنبه مؤرخه ١٣٩۵/٠٧/٢١ پس از قرائت وصیت نامه حضرت شیخ سید طه توسط ماموستا سید شکور گیلانى، بنا به وصیت حضرت ایشان، فرزند خلفشان، جناب حاج شیخ یحیى به عنوان جانشین ایشان معرفى شده و اعضاى خانواده و هزاران تن از مریدان خاندان با ایشان بیعت کردند.
بنابراین جناب حاج سید اسماعیل، برادر بزرگوار حضرت شیخ، عمامه مبارک ایشان را بر سر جناب حاج سید یحیى نهادند؛ همچنین مولانا عبدالرحمن حسن زهى، نماینده مولانا عبدالحمید، رهبر معنوى اهل سنت ایران، حاج ماموستا ملا محمد درگلى و ماموستا ملا جرجیس به نمایندگى از علماء و حاج سید على خاتمى و حاج ملا سید شکور به نمایندگى از خلفاء و برادران، خرقه مبارک حضرت شیخ قدس سره را بر دوش ایشان انداختند.
بحرمة امام المرسلین سیدنا محمد و آله الطاهرین و اصحابه المکرمین آمین و الحمدلله رب العالمین

محمد فاضل شوکتی، 22 مهر ماه سال 1395 هجری شمسی ، پیرانشهر

منابع:
https://www.facebook.com/kamalizadeh
http://janatonaim.blogfa.com
http://kamaal.blogfa.com/post/8


ادامه مطلب
[ جمعه ٢۳ مهر ۱۳٩٥ ] [ ۸:٢٦ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

ناسنامەی شاری سەردەشت لەچەند وشە و وێنەدا

پارێزگا :پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوای ئێران

شارستان : شارستانی سەردەشت

بەرزایی : ١٬۴٨٠ مەتر (۴٬٨۶٠ فووت)

ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠۶)  : سەرجەم 95000

زمان و ئایین:  زمان کوردیی ناوەندی

ئایین :شافعی

سەردەشت شارێکی رۆژھەڵاتی کوردستانە. نێوان سنووری ئێران و عێراق کە ئەوترێ شوێنی لەدایک بوونی زەردەشتە. لە کاتی شەری ئیران و عیراق دا زیاتر لە سەدان جار بوردومان کراۆە بگرە لە بۆمبی ناپالم و خوشەیی ،کاتیوشا ، تۆپ ، خۆمپارە لە سەر ئەم شارە و خەلکەکەی تاقی کراۆەتەۆە* ساڵی ١٩٨٧ زایینی لە لایەن حکومەتی سەدام حوسێن کیمیاباران کراوە. شاری سەردەشت یەکێک لە شارەکانی ناوچەی موکریان و سەر بە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوایە کە کەوتۆتە باشووری شارەکانی پیرانشار و مەھاباد و ھەروە ھا دەێکەوێتە رۆژئاوای بانە و باشووری رۆژئاوای بۆکان. ھەروەھا سەردەشت دەکەوێتە رۆژھەڵاتی ڕانیە، کۆیە و قەڵادزێ و پارێزگای ھەولێر و لە کۆتایی‌دا سلێمانی لە باشووری سەردەشت ھەڵکەوتووە و زیاتر لە دەیان کیلومتر سنوری هاوبەشی لەگەل کوردوستانی ئەودیو هەیە. به پی هێندیک بەلگەی مێژویی و ئاسەۆارناسان سەردشت شوینی لە دایک بونی زەردەشتی پیغەمبەر بوە ,

یەکێک لە ناوچە هەرە خۆشەکانی سەردەشت ، شاری میراوەیه کە دەکەوێته نێوان سەردەشت و خانێ، کە گەورەترئن شاری سەر بەم شارستانەیه و هەرۆەها دێهاتی بێوران و سرۆشتی جوانی و ئالان و بەهەشتی کوردوستان ; رەزی جۆلا و کانیە سێو و سەرچاۆەی رەسۆە شێت شلماش و سە تاڤگەکانی و تاڤگەی رەزگە و ئاسەۆار و سروشتی جۆانی رەبەت و بەردی گراۆان و تەنگەی گرژال و بگرە دەیان و سەدان شوێنی سەر سورهێنەری تر -بە پێی ئاماری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠٠١دا شاری سەردەشت ۵٠،٠٠٠ کەس دانیشتوی بوو بەڵام بەسەرجەم شاروچکە و گوندەکانەوە دەگاتە نزیک ١٣٠،٠٠٠ کەس کە ھەمویان کوردن.

کیمیابارانی سەردەشت

لە ٧ پووشپەڕی ساڵی ١٣۶۶ ھەتاوی بەرانبەر بە ٢٨/۶/١٩٨٧ زائینی ، کاتژمێری ۴،٣٠ سەر لە ئێوارە ھێزە ئاسمانیەکانی رژێمی بەعس و فرۆکەوانەکانی ئەوسوپایە ، بە گازی کیمیاوی شاری سەردەشت و گوندی ڕەشە ھەرمێیان بۆمباران کرد.

لەو بۆمبارانەی شارە ١٢٠٠٠ کەسەکەی سەردەشت ، ٨٠٢۴ کەس کیمیاوی کران و ١٣٠ کەس لە خەڵکی ئەم شارە شەھید کران. ئەم ئامارە جیا لەو هەزاران شەهید و بریندارەیه کە بە تۆپ و تەیارە و مین و شەری ناوخو شەهید و بریندار بون •

پاش ئەم ڕووداوە بە هەولی بێ وچانی خەلک و هەلسوراۆانی مەدەنی و ئەنجومەنی داکۆکی لە مافی زامدارانی کیمیای شاری سەردەشت ، ئەم شارە بە ھەوەڵین شار لە جیھان کە بە گازی کیمیاوی بۆمباران کراوە ناساند.

[ سه‌شنبه ٢٠ مهر ۱۳٩٥ ] [ ۱٠:٥۱ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

بیره ویک وه رگیراو له لا په ره ی سه رده شتی جاران
بی ده ستکاری ته نیا بو وه بیر هینا نه وه ی بیره وریکانی رابردوی سه رده شت  
کۆلانی مام حاجی و فروشتنی دۆ و شەربەت و شروب و مەشکەفی و گولێدانە کوڵیو و هاۆاری حوسینی حافزی کە دەیگوت ئەو شەربەتە بێ عیلەتە و دەنگی مەحەمەدی زەلاوی کە دۆیەکەی تێک ۆەردەدا و هاۆاری دەکرد شویت و نەعنام تێ کردو تێکەل لە گەل دەنگی گورانی ئیستریوی سەلیمی فەهیمی کە ئاهەنگی حەسەن زیرەک و رەحمان قادری ۆەسەر داویشت و خۆی لەبەر دەرگا رادەۆەستا ودەستێکی لە بن پشتێند دەنا و دەسحێبەکەی هەل دەسوراند ; مام حاجیش سۆهان و پەشمەکی لە سەر تەنەکێکی لە پێش دۆکانێ دادەنا لەگەل کارتۆنێکی پر لە شوکولیاتی کام و شتی خۆاردنێ ولە بەر دەرگا رادەوەستا گۆی لە هاۆاری عەولاسوری بو شروبی جایەزەدار و پەرویزی شافعی و فەرهاد قەنادیان کە شروب و مەشکەفیان پی بو و سێۆەکلیۆە ی خوسرەوی شێخی و شەکرەسێوی مەنسوری لە گەل ۆەرە بۆ ئالاسکای سارد و شیرنی خوسرەوی رەحمانی نەنێ و بلالوکی سور و جوانی سەر کاغەذی (سیا دانیشتوی گەرەکی ئاشان و گولێدانی رەحیمی سالەقەسابی لە نێو خوێ واوکی رەش و سوێری ناو تەنکەی رۆنی و لە کۆتای دا پەشمەک و سۆغان و راحەتەلقومی مام حاجی و هاتوهوریا و هەلات هەلاتی مندالان و تۆزتەکێنەکەی دەستی مەحمود چەپە و سەرباقی هەموان ! بۆگەنیوی مستەراحەکان و چرە دوکەلی کەبابی حاجی سەعید و فالودە و بەستەنی حامیدی شەکەریازی وهاۆاری بۆ ئاگاداری بۆ ئاگاداری کۆپینی رۆن و برینجی ئیعلام کرای مینە بێتوشی بە بلێندگۆی دەستیەۆە و شێعر و دروشمەکانی مەلاباقی ; بۆتە بەشێکی جیانەبو لە بێرەۆەری و خۆشێەکانی خەلکی سەردەشتی جاران
یادی بە خیر

[ سه‌شنبه ٢٠ مهر ۱۳٩٥ ] [ ۱٠:۱٩ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

یکصدو سیزده شهید روزهای اولیه بمباران شیمیائی هفتم تیر سال 1366 شهر سردشت
1. حسین فتاحی
2.عبدالباقی واعظی
3.محمد امین کاکی
4. رحیم کریمیان
5. رحمان بزرچی
6. ابراهیم عدالت.
7.رحیم پناهی
8.محمود عزیزی.
9.ابوبکر شمامی.
10.هوشنگ حیدری.
11. محمد محمد امینی
12. حاجی کسرائی
13. عثمان علی پور.
14. رحمان صالح پور.
15. حسین بایزیدی.
16.کمال قادر پور.
17.حاج قادر اسد زاده..(همسر شهید آمنه کرمی  و مادر مصطفی اسدزاده).
18.  علی اسد زاده.
19.رحمت اسدزاده.
20.هادی اسد زاده.
21. سعادت اسد زاده.
22. جمیله اسد زاده.
23. حسن احمدی.
24. خضر احمدی.
25.حسن صالح پور
26. پیروت غیوری نیا.
27.عزیز احمد زاده.
28.سید محسن حسینی.
29.نازدار خزر نیان.
30.عایشه صالح زاده اقدم.
31. گولی کرمی.
32.عایشه قادری.
33. فاطمه حداد.
34.فاطمه دیبانی.
35.ناهید شیخی.
36.عبدالله معروفی.
37. حسن احمد پنجه.
38.حسین کریم نژاد.
39.رسول وسول زاده.
40. عبدالله مینائی.
41.محمد مولانی.
42.ناصر مولانی.
43. مالمال مولانی پور.
44. نوزاد شیخی.
45.محمد ملائی.
46. احمد حسن پور.
47.اسماعیل فتاحی.
48.حاجیه خاتون خرازی.(مادرشهید حاج قادر اسد زاده و مادربزرگ  مصطفی اسدزاده).
49. لیلا فتاحی.
50.صبری افندی.
51.عصمت افندی.
52.شوکت فیزه.
53.نوید پیر خضری.
54.حوسین شکوری.
55.عبدالله قادری.
56. رسول امینی.
57. عبدالله برزگر.
58. حاج رسول نریمانی.
59.حاج عمر محمدیان.
60.ماموستا محمد عزیزی.
61. محمد بایزیدی.
62. سید محمود محمودی.
63.رسول معروفی.
64. حسن آتشک.
65.رحمت کریمی واحد.
66.حمید کریمی واحد.
67. مصطفی کریمی واحد.
68. صلاح الدین کریمی واحد.
69.قادر کریمی واحد.
70.شهین کریمی واحد.
71.ادریس کریمی واحد.
72.عباس جنگدوست.
73.زینب جنگدوست.
74. کلثوم جنگدوست.
75.پری جنگدوست.
76.فریدون جنگدوست.
77.فواد جنگدوست.
78.بیگرد جنگدوست.
79.مروت جنگدوست.
80.رسول جنگدوست.
81.    ناصر قادری.
82.    قادر امینی.
83.    رشید علیدوست.
84.    حسن معروفی.
85.    حوسین صدیقی.
86.    رحیم عباسی.
87.    لقمان برزگر.
88.    حسن خضری.
89.    امیر گودرزی.
90.    محمد صالح رستمی.
91.    محمد معروفی.
92.    امیر خلیل پور.
93.    رحمان خضری.
94.    قادر امینی.
95.    صالح رسول پور.
96.    اسماعیل محمد زاده.
97.    سید جلال حسینی.
98.    ابراهیم احمد زاده.
99.    یوسف گودرزی.
100.    آمنه کرمی.(همسر شهید حاج قادر اسد زاده و مادر مصطفی اسدزاده).
101.    خورشید کرمی.
102.    خورشید فتاحی.
103.    کلثوم فتاحی.
104.    شهین مولانی پور.
105.    مریم بابکر زاده.
106.    علی عبدالله زاده.
107.    زهرا علی زاده.
108.    آرزو خانی.
109.    آرزو علی پور.
110.    روپین شیخی.
111.    خدیجه رسولی نیا.
112.    مریم ابراهیمی.
113.    احمد احمدیان.

[ شنبه ۱٠ مهر ۱۳٩٥ ] [ ۱:٥۳ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

گه لی  بادیناوی :
بادیناوی  ناوی  گوندیکی  به ری  پیرانانه  که  که وتوته  9  کیلومتری  باشوری  شاری  پیرانشار  و  له  سهر  ریگای  پیرانشار  سه رده شت  هه لکه وتووه .  روژ هه لاتی  ئه م  گونده  روبه  ده شتی  لاجانه  و  روژ ئاوای  که وتوته  داوینی  کیوه کانی  دوله نی  و  باشوری  ئه م  گونده  به  لیژیکی  توند  ده روانیته  چومی  بادیناوی  که  یه کی  له  سه ره کی  ترین  سه رچاوه کانی  روباری  زیی چوکه یه  و  له  به فراوه کانی  چیای  قه ندیل  تیراو  ده بیت . ئه م  چومه  له  داوینه کانی  قه ندیله وه  دوای  پیچ و خه میکی  زور  که  ئه مبه ر  ئه وبه ر به کانیاوی  زولال  و  دارستانی  گویز  و  به رو و ئاوهه لدیری  بلند و نه وی  و  لیژی  زور توند  به  چیاکان و  جی  هه واره کانی  دوله نی  گه مارو  دراوه  ،  گه لی  بادیناوی  که  ( دوله نی ) شی  پی ده لین ، جی ده هیلی و  دیته  ده شتی  لاجانی . ئه م  روباره  ئاویکی  زور زولال  و  خاوینی  هه یه  و  به هار و هاوین و پاییز  مه کوی   سروشت  په رستانه و  به  تایبه تی  روژانی  هه ینی  هاوین  جه ماعه ت  گه لی  زور  بو  مه له  کردن  و  خو خاوین کردنه وه  به  ئاوی  قه ندیل  ،  رو  ده که نه  ئه م  مه لبه نده .(عبید سرخابی)

https://telegram.me/zmziranpost

کدمطلب:1039

[ دوشنبه ٢٩ شهریور ۱۳٩٥ ] [ ٢:۳۸ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

قلات شاه(قه لاتی شای)

قلات شاه ( قه لاتی شای ) در 75 کیلومتری جنوب غربی شهر مهاباد ,  در مسیر جاده مهاباد – سردشت و کنار روستای داغه واقع است . صخره بالای کوه , که با توجه به برآمدگیهای آن پی ریزی شده , 80 متر ارتفاع دارد و صعود به بالای آن تنها از یک راه ( جبهه غربی ) امکان پذیر ایت . موقعیت قلات شاه  توان نفوذ را از دشمنان ساکن قلعه سلب  و حصار طبیعی اطراف دژ امکان دفاع از تأسیسلت داخلی را بیشتر می کرده است . داخل محوطه علاوه بر واحدهای مسکونی , آب انباره های متعددی دیده می شود  که در سنگ کنده شده و این تأسیسات صرفاً به منظور ذخیره آب در نخستین فصل های سال بوده است . در حال حاضر قسمت اعظم ساختمان ها  فروریخته ,اما  پی های  سنگی  دو رشته ساختمان مشخص است : الف: راهروی به درازای 5/18 متر که به 10 اتاق 3 در 5/5 متر راه دارد . ب : راهروی به شکل T و به طول 5/17 متر که مشتمل بر 9 اتاق است . ساختمانهای مورد بحث منحصراً با سنگ لاشه ساخته شده و در بعضی قسمتها بدون ملاط است . بررسیهای باستان شناختی در محوطه , تعلق آن را به هزاره اول قوم نشان می دهد . قلات شاه از محوطه هایی است که اهمیت جایگاه آن با درک تناسبات مادی – مانابی – اورارتویی – آشوری در هزاره اول ق.م بیشتر قابل فهم است .

https://telegram.me/zmziranpost

کد مطلب:1038

[ دوشنبه ٢٩ شهریور ۱۳٩٥ ] [ ٢:۱۱ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

خه ج و سیامه ند ، دوو ئه وینداری چیروکی کوردی


وه ک سیامه ندی له چول و به نده نی
جه رگی کون کردم په لی داره به نی
شه تلی جواناوم منی سارده برین
کوا خه جی تا بوم بگیری گه رمه شین
ماموستا هیمن

منظومه خدیجه و سیامند (خج وسیامند)
خدیجه و سیامند دو عاشق و معشوق و عموزاده های یکدیگر بودند. خدیجه هفت برادر داشت و از خانواده ای مرفه و صاحب ملک و دارایی فراوان و برعکس خانواده سیامند عموزاده فقیر و بی چیز.
برادران و پدر خدیجه با وصلت آندو مخالف بودند و از دیدار آنان جلوگیری میکردند. عاقبت خدیجه و سیامند چاره را در فرار دیدند و شبانگاه بار و بنه را بربسته و سوار بر اسب بسوی کوهستانهای (کیله سیپان)* راهی شده و در آنجا چادری برافراشتند.
روزی سیامند سر بر زانوی خدیجه گذاشته و خوابیده بود و بی اختیار اشک خدیجه روان و بر گونه سیامند افتاد و برخاست و پرسید چراگریه میکنی ؟
"خج" گفت : دلم آشوب است تو را بخدا به شکار مرو در خواب دیدم هفت کل بدنبال کلی سیاه روانه بودند و عاقبت کل سیاه کشته شد و آن کل سیاه ...تو بودی ...
روزی سیامند به عزم شکار خنجرش را برداشت و راهی کوهستان شد .ساعتی گذشت و بازنگشت خدیجه نگران و سراسیمه بدنبالش راه افتاد و دورادور سیامند را دید که در جدال با کل کوهی زخمی شده است .فریاد زد سیامند ... نه ....
کل کوهی آخرین رمقش را صرف تنه سیامند نمود و کشان کشان به بالای پرتگاه رسانید و از بالای پرتگاه پرت نمود و بر شاخه خشکیده درخت "بنه" نگون ساخت.شاخه درخت چون دشنه ای سینه سیامتد را درید. خدیجه با گریه و مویه خود را به بالای سر سیامند رسانید و آخرین فریاد او نام سیامند بود که در گلویش ناتمام ماند : سیامند ....
برادران خدیجه که درپی آنان به کوهستان آمده بودند به محل واقعه رسیدند اما دیگر دیر شده بود و جسم بی جان دو دلداده ناکام را در همان جا بخاک سپرده و سنگ قبر بلندی را به نشانه آنان درخاک گذاشتند. رهگذرانی که از آن محل میگذرند با دیدن سنگ قبر می پرسند : این سنگ قبر کیست و جواب میشنوند :
این قبر "خج و سیامند" است که در راه عشق راستین ناکام ماندند و پرپرشدند.اینست تراژدی خج و سیامند
کیله سیپان : نام روستایی در اطراف شهرستان (پیرانشهر) از استان آذربایجان غربی و یادگار آن دوران هنوز باقیست.
نام روستا مشتق از دوکلمه "کیل" بمعنای سنگ قبر و "سیپان" در زبان ارمنی بمعنی پرتگاه و راه سخت و دشوار است.

https://telegram.me/zmziranpost

[ دوشنبه ٢٩ شهریور ۱۳٩٥ ] [ ٢:٠٧ ‎ق.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

رودخانه زاب

شاخه‌ای از زاب صغیر (کةڵوێ) از کوههای شمال غرب پیرانشهر (سیاه کوه با ارتفاع 3578 متر) شروع شده و ضمن دریافت آب از شعباتی مانند چم لاوین، چم بادین، جانداران وارد تنگ گرژال می‌شود، آنگاه در دشت کةڵوێ 6 کیلومتری سردشت جریان پیدا می‌کند، آنگاه از زیر پُل فلزی (سردشت ـمهاباد ـ بانه) عبور می‌کند و در پیچ و خم کوهستان جریان پیدا می‌کند و شعبات دیگری مانند چم شلماش و رزگه را دریافت می‌کند و آنگاه مرز بین ایران و عراق رادر منطقه آلان تشکیل می‌دهد. و بعداً بنام چم تیت وارد خاک عراق شده و سپس بادریافت شعبات مهم دیگر به دریاچه دُکان عراق می‌ریزد و به دجله می‌پیوندد.

[ جمعه ٢٦ شهریور ۱۳٩٥ ] [ ۱٠:٠٤ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]

پێناسه‌ی ناوچه‌ی پشده‌ر و هه‌ڵکه‌وتی جوغرافیایی و کورته‌یه‌کی مێژووی:

ناوی پشده ر:
وێ ده‌چێت که له (پشت ده‌ر)ه وه ‌هاتبێت، به واته پشت (ده ر) یا ئه‌و ده‌ربه‌نده‌ی که زێی بچوکی به‌ناودا ڕه‌ت ده‌بێت و چیای کێوه‌ڕه‌ش و ئاسۆس لێک جیا ده‌کاته‌وه. هه‌ر ئه‌و ده‌ر به‌نده‌ش ناو‌چه‌ی پشده‌ر به ناوچه‌ی بیتوێن به‌یه‌که‌وه گرێ ده‌دات.

هه ڵکه وتی جوغرافیایی:
پشده‌ر ده‌که‌وێته پارێزگای سلێمانی. تا ئێستا ژماره‌یه‌کی ڕووپێوی ته‌واوی ڕوبه‌ره‌که‌ی له‌به‌رده‌ست دانیه . بۆیه‌ ڕای جیاواز هه‌یه له‌سه‌ری. هه‌ندێک سه‌رچاوه‌ به‌ 1216 کم2 ، مامۆستا ره‌فیق سابیر به‌ 1500 کم2 مه‌زنده‌ی کردووه. کۆمه ڵێک چیا ده وره یان داوه و سنوری ناوچه که له ناوچه کانی تر جیا ده کاته وه.
- زنجیره چیای بڵفه‌ت و ته‌ورداسه له ڕۆژ هه‌ڵاته‌وه له ناوچه ی سه‌رده‌شت،
- چیای قه‌ندیل له باکوره‌وه له ناوچه‌ی پیران شاری [خانێ]،
- چیای کێوه‌ڕه‌ش له ڕۆژ ئاواوا له ناوچه‌ی بیتوێن،
- چیای ئاسۆس له باشوره وه له ناوچه ی مه‌رگه [بنگرد].
ئه‌م لوتکه سه‌رکه شانه به‌سه‌ر نا‌وچه‌که‌دا ده‌ڕوانن قه‌ندیل، چواس ، هه‌رمێن، مامه نده، بڵفه ت و کوریس.
زێی بچوک له بێتوشه‌وه به دامێنی چیای ئاسۆس به ناوچه‌ی پشده ردا ڕه ت ده بێت له ده به ند
ده ڕژێته ئه و ده ریاچه‌یه‌ی که سه دی دوکان دروستی کردوه. ڕوبارێک که له ئاوی سپی
سه روی هه ڵشۆهه ڵده قوڵێت، له پشت قه ڵاتی قه ڵادزێ له گه ڵ چۆمی چۆمخڕکه یه کده‌گرنه وه.
ئه‌م چۆمانه‌ش [ ژاراوه ، به سته ستێن و که ڵه گافڕێن] که له بناره کانی چیاکان هه ڵ ده قوڵێن و ده ڕژێته زێی بچوکه وه.
ناوچه یه کی کشت و کاڵی ، ئاژه ڵداری و بازرگانیه. باشترین توتن له م ناوچه و بیتوێن یه به‌رهه م ده‌هێندرا.

کورته باسێکی مێژوویی ناوچه که:
- به پێ ی هه ندێ سه‌رچاوه‌ی مێژووی قه ڵادزێ مێژووه که ی ده گه ڕێته‌وه بۆ پێش سه‌رده‌می ئاشوری
یه‌کان.
- له کاتی هێرشه کانی (سه‌ر جۆنی) ی هه‌شته‌م ناوی زمبلی بووه.
- له ساڵی 572 ی زاینی ناوی قه ڵادزێ ( نامرێ) بووه.
- له سه رده‌می عوسمانیه‌کاندا ناوی ( الحمیدیه) بووه.
- له دوای هێرشه کانی له شکری عوسمانی له ساڵانی 1892- 1893 بۆ سه‌ر ناوچه ی پشده رو داگیر کردنی، ناوی شاره که یان گۆڕی به ( المعموره العزیزه). هه‌ر له‌و ساڵانه‌دا شاره‌که‌یان له‌ده‌ست ده‌رهێندراوه و ڕزگار کراوه، به کوشتنی سه رکرده‌ی سوپای عوسمانیه‌کان ده‌ڵێن له لایه‌ن که‌ڵه پیاوی ناوچه‌ی پشده‌ر مام حه‌سه‌ن خڕه باوکی خوالێیخۆش بێ (مام ساڵحی حه‌سه‌نی که‌ستانێ)

 ناوی قه ڵادزێ له چیه وه هاتوه:
ڕای جیاواز هه‌یه‌ له‌سه‌ر ناوی قه‌ڵادزێ. هه‌ندێک ڕایان وایه له ( قه ڵا دوو زێ) وه هاتوه. له دامێنی خواره وه ی شار قه ڵایه ک هه یه که مێژووه که‌ی زۆر کۆنه [ هه ندێک سه رچاوه بۆ سه رده می ئاشووریه کان، هه ندێک سه رچاوه ی تریش بۆ سه رده می (خان بداغ) کوڕی فه قێ ئه حمه دی داره شمانه‌ی ده‌گێڕنه‌وه { گوایه به توره‌که گڵ کێشی دروست کراوه}] .
دوو رووبار به ناو قه ڵادزێ ‌دا تێ ده‌په ڕن له پشت قه‌ڵاته‌که یه‌ک ده‌گرنه‌وه.
هه‌ندێ ڕۆشنبیر و نووسه‌رڕای جیاوازیان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ناوی قه‌ڵادزی:
ا- مامۆستا (خدر ابراهیم خدر) رای وایه که له قه‌ڵا دووزێ وه هاتووه.
ب- مامۆستا طه بابان له‌کتێبه‌که‌ی کۆستی شارێک ڕای وایه که (قه‌ڵا) که ئه‌وه هه‌یه، (دژ) که‌ هه‌میشه دژی داگیر که‌ران بوووه. به‌تێپه‌ڕ بوونی مێژوو دژه‌که‌ بووه به‌ دزێ. واتا قه‌ڵادژێ بووه بۆته قه‌ڵادزێ. هه‌روه‌ک چۆن: ڕه‌واندژ بۆته ڕه‌واندز، نه‌ورۆژ بووه به‌ نه‌ورۆز.
ج- میرزا خدری هێرۆیی ده‌ڵێ هه ‌ندێک که‌ س پێ‌یان وایه‌ له‌ قه‌ ڵای زی هاتووه،
(زی: جۆره‌ دڕک و داڵێکه). به واتا کاتی خۆی ده‌ بێت هه‌ر چوار ده‌ وری قه‌ڵا که زی بوو بێ.
به‌ ڕای من ئه‌ و بۆ چوونه لاوازه چونکا زۆر قه‌ ڵای تریش له‌ وانه ی هه‌ بن چوار ده‌ وریان به زی گیرابێت و ئه و ناوه‌ شیان به‌ خۆوه به‌ سه‌ردا نه‌ بڕاوه.ه

ناوی هه ندێ شوێنه واری مێژووی:

زۆر شوێنه واری مێژووی له ناوچه که ده بیندرێن، له وانه:
1- قه ڵاتی (قه ڵادزێ، سه ید ئه حمه دان و دینگه).
2- به‌رشاخان له ناحیه‌ی هێرۆ،
3- بێموش له گوندی بێموش،
4- زندان له گوندی باده‌ڵیان،
5- گردی حه‌سار له گوندی حه‌سار
6- گۆڕی فه قێ ئه حمه دی داره شمانه،
7- گلکۆی فه‌قێ ئه‌حمه‌دی داره‌شمانه،
8- گڵکۆی شێخ فه‌رخ
9- گڵکۆی سۆفیه‌کانی سیکه‌نه‌ و سه‌رخانان،
10 - زۆر شوێنه واری شه ڕه کانی سه رده می فتوحاتی ئیسلامی بۆ نموونه ( دۆڵی شه یدان) له پشتی

سه نگه سه‌ر. وه زۆری تریش.

هه ندێک داب و نه ریتی ناوچه که:
 هه ر له کۆنه وه شورایه ک له ناو چه که هه بووه که نوێنه ری هه موو چین و توێژه کانی تێدابووه، به پیاو ماقوڵان و ڕیش سپیانی ناوچه‌که ناو یان ‌هاتووه. که هه رچی کێسه و مه شاکلی ناوچه که بووه به‌ئه‌ستۆی خۆیان گرتوه و به بێ مقابیل خه‌ریکی حه ل کردنی کێشه کان بوون،
- له کاتی مردوو مردندا هه موو خه ڵکی به شداریان تێدا کردوه و به ده فه لێدان و به پێیان له سه ر شانیان داناوه تا سه‌ر قه بران، دوایش بۆ ماوه ی سێ ڕۆز هه موو گه ڕه ک سێ‌جه‌مه به‌تایبه ت ئێواران سینان بردۆته وه بۆ ماڵی خاوه ن مردوو، نانی به کۆمه ڵیان خواردوه و نه‌یان هێشتوه خاوه‌ن مردوو به ته نها هه ست به ئازاره کانی بکات.
- زۆر میوان دۆست و خزمه ت گوزار بوون به رامبه‌ر به‌ڕێبوار و غه ریبانه‌ی ڕێیان که وتبێته ناوچه‌که.
یا خود لێی قه ومابێ وپه نای بۆ بردبن.
ئه م عه شیره ت و تیره و تایفه و بنه ماڵانه له ناوچه که‌دا ده ژین
ژماره‌یه‌کی سه‌رژمێری دانیشتوانی ته‌واو و دروست ناوچه‌که له‌به‌ر داست دانیه، به‌ڵام له‌ سه‌رژمێری ‌ساڵی 1947 ، 36103 که‌س ناونوس کراوه. ژماره‌ی دانیشتوانی پێش ڕاگوازتن زیاتر له 100000 که‌س مه‌زنده‌ کراوه، ئه‌مه‌ش ناوی هه‌ندێک له‌و عه شیره ت و تیره و تایفه و بنه‌ماڵانه‌یه که‌له ناوچه‌که‌دا ده ژیان:
- پشده ری [ که سه ره تا ته نها ( میراو ده لیه کان ) به واتا ئاغاکان خۆیان به پشده‌ری ناو زه د ده کرد، له پیاوه ناو داره کانیان ( بابه‌کر ئاغای گرده سپیان و هه‌باساغای چۆم خڕکه‌ن ) که وه ک دوو به ره با بی جیاواز خۆیان نیشان ده دا. به ڵام دوای په رت بوونی خه ڵکی قه ڵادزێ به شاره کانی تر و هه ند ران زۆر که سی ڕۆشنبیر و سیاسی وه ک ناز ناو پشده ریان بۆ خۆیان هه ڵبژارد].
- نوره‌دینی مێژوویه‌کیان هه‌یه‌ به‌ڵام له ساڵانی 70 تاکان کۆمه ڵێک شۆڕش گێڕ له جوتیارانی ناوچه‌که له‌وانه ( ئه‌حمه‌د مسته فا، سالحی حه‌سه‌نی، ساڵحی ده‌روێش قادری، حاجی برایم شیرخۆرو هه‌باسی سۆفی ڕه سو ...چه‌ند که‌سی ناوداری تر) ، بۆ جیاکردنه وه یان له میراو ده‌لیه‌کان وه ک عه شیره‌ت له ده‌زگا ڕه‌سمی و حزبیه کان ڕایان گه‌یاند عه‌شیره‌تی تریش جگه‌ له میراوده‌لیه‌کان له‌ناوچه‌که‌ هه‌ن.
- مه نگوڕ ئه‌مان عه شیره تێکی گه وره ن ناوچه‌ی مه‌نگوڕایه‌ت تا ناوچه‌ی مهاباد درێژ ده بته‌وه‌ تا چۆمی ژاراوه له‌ناوچه‌ی پشده‌ر. له باشووری کوردستان ( عه‌لیاغای) مه‌نگور سه‌رۆک عه شیره تیان بوو. ڕژێمی سه‌دام له سێداره‌یدا.
- مامه ش که ئه مانه گونده کانی دێلۆ و مێرتکه یان له ساڵانی 60 ه کان به ده ستی ئاغاکانی پشده ر لێ سوتێندرا. له پیاوه ناو داره کانیان ( حه‌مه‌دی کا خدری دێلۆ و مه‌لا ڕه‌سوی باداوانه) بوون.
- ئاکۆ که ئه وانه ی دیووی پشده‌رباڵوڵ ئاغا به گه وره ی خۆیان ده زانن، چونکا زۆر به ی عه شیره تی ئاکۆ له ڕانیه وه تا حاجی ئۆمه ران ( هه‌باساغای سه رته پکانی ڕانیه) به گه وره ی خۆیان ده زانن.
کۆ مه ڵێک تیره و تایه‌فه و بنه‌ماڵه ی گه وره شی تێدا ده ژین وه ک:
شۆڕی ، به گ ،مه ره‌سه‌نه،کۆیی، سلێمانیه‌یی ، مه رگه‌یی، جاف و مها‌بادی و سه‌رده شتی، زۆری تریش.

نوسینی : خالید ئه‌حمه‌د ئاسنگه‌ر 22.04 .2008 هۆڵندا/ لاهای

سه‌رچاوه‌کان :
ماڵپه‌ ری کۆنی قه ‌ڵادزێ له‌ ئاماده‌ کردنی کاک قوباد قه‌ ڵادزه‌یی،
کۆستی شارێک نوسینی پارێزه‌ر تاها بابان

[ جمعه ٢٦ شهریور ۱۳٩٥ ] [ ٩:۱٧ ‎ب.ظ ] [ محمد فاضل شوکتی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

گر می خواهی پس از مرگ فراموش نشوی یا چیزی بنویس که قابل خواندن باشد یا کاری کن که قابل نوشتن باشد. "بنیامین فرانکلین" (زمزیران نام رشته کوهی زیبا و بلند در سلسله کوههای زاگرس مابین مهاباد ، ،سردشت و پیرانشهر میباشد) محمد فاضل شوکتی دانش آموخته علم مدیریت .کارمند و مدرس: که به تحقیق در زمینه میراث معنوی و فکری شهرهای پیرانشهر و سردشت می پردازد،و سعی دارد تا برگیرنده مطالب و مقالات مرتبط با این دو شهر باشد. این وبلا گ در راستای مدیریت و جمع آوری اسناد ،مدارک ،عکسها و نشریات،مشاهیر و اطلاعات : تاریخی ،فرهنگی،اجتماعی، دوشهر( پیرانشهر و سردشت ) به منظور شکل دادن کانالی برای حضور در فضای مجازی و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات و معرفی این دو شهربه ایران و جهان شکل گرفته است . بررسی و غور در میراث معنوی و فکری هزاران ساله ی این دو شهر از عهده یک یا چند نفر خارج بوده ،و یاری اصحاب قلم و نظر را می طلبد،، اگر این وبلاگ بتواند نقطه عطفی باشد برای زاده شدن اندیشه ای نو در پایان نامه های دانشگاهی و یا روان نمودن اطلاع رسانی به گردشگران و ایجاد پل ارتباطی مابین مردمان خون گرم این دوشهر با جهان و جذب گردشگران به مراکز طبیعی جذاب وتجاری این منطقه ، به هدف خود رسیده است . همچنین این وبلاگ حاوی عکسهای بسیارزیبا و دلپذیر و پر ارزش، قدیمی و نادری است که یاد آورخاطرات و حوادث و لحظات تاریخی تلخ و شیرین گذشته و پیوند آنها با حال و آینده شماخواهد بود . مطمئنا لحظاتی را که با ما سپری خواهید نمود شیرین خواهد بود. این وبلاگ را می‌توان یک مرجع برای معرفی مراکز گردشگری و تفریحی و توریستی وتجاری شهرهای پیرانشهر و سردشت دانست. امید می رود بازدید کنندگان عزیز ، کاستی های آن را به طرق ممکن گوشزد و با ارسال تجربیات موفق خود دراین حوزه و نیز در راستای پر بارتر نمودن محتویات زمزیران، مارا یاری فرمایند.
موضوعات وب
RSS Feed